با همکاری مشترک دانشگاه پیام نور و انجمن ایرانی تاریخ
pajoheshi تاریخ های محلی ایران
زندگی روستایی و مساله مالکیت در گیلان عصر قاجاری

زلیخا غفاری رودسری؛ مهدی عبادی

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 1-26

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.73413.2970

چکیده
  زندگی روستایی و مساله مالکیت در گیلان در ادوار تاریخی پیش از قاجاریه روندی مشابه سایر مناطق ایران داشت. در دورۀ قاجاریه به‌واسطۀ توسعه مناسبات بین‌المللی ایران در مقایسه با ادوار پیشین، مناسبات اقتصادی جدیدی در جامعه ایران شکل گرفت. با توجه به اینکه ایالت گیلان دارالمرز محسوب می‌شد، این تحولات از جمله در زندگی روستایی و امر مالکیت ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
تحلیل فرآیند و روند آموزش نوین در آذربایجان از آغاز قاجار تا جنبش مشروطه

سعید صادقی؛ فریده فرهمندزاده

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 27-40

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.74853.2992

چکیده
  آذربایجان به عنوان راه ارتباطی ایران با اروپا و عثمانی و تحت‌تاثیر نوگرایی عباس‌میرزا نایب‌السلطنه، زودتر از دیگر ایالات ایران با آموزش نوین آشنا شد. پیامدهای اصلاحات عباس‌میرزا، آموزش اروپایی میسیونی در آران و آذربایجان را نیز تشدید کرد. برای درک کیفیت این فرآیند لازم است چگونگی آشنایی اهل آذربایجان با ساختار نوین آموزشی و چالش‌های ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
مناسبات فقهای شیعیان زیدی با حاکمان کیائی گیلان

عباس پناهی؛ نریمان رمضانپور

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 41-54

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.76606.3034

چکیده
  حکومت کیائیان در گیلان در سده‌های هشتم تا دهم هجری یکی از نمونه‌های محلی پیوند نهاد فقه و قدرت سیاسی در تاریخ ایران به‌شمار می‌رود. این حکومت که در آغاز بر پایه آموزه‌های مذهب زیدیه شکل گرفت، مشروعیت خود را از تأیید فقهای زیدی می‌گرفت و فقیهان در آن نقش تعیین‌کننده‌ای در امامت، بیعت، اخذ وجوه شرعی و تصمیمات سیاسی داشتند. در این ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
چالش‌های نظام مالیاتی ایالت فارس و بنادر آن در اوایل حکومت پهلوی اول (1310-1304ش)

سید صاحب برزین؛ رضا معینی رودبالی؛ مهدی دهقانی

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 55-68

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.72711.2944

چکیده
  چکیده در آستانة حکومت رضاشاه، سروسامان دادن به امور مالیاتی از دغدغه‌های اصلی حکومت بود. در این راستا، ایالت فارس با گسترة وسیع جغرافیایی و به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم کشاورزی کشور در کانون توجه قرار گرفت.  اهمیت این موضوع به حدی بود که در ادارة مالیة ایالتی فارس، شعبة ادارة مالیة ایالتی فارس و بنادر جنوب تأسیس شد. باتوجه‌به اینکه ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
بررسی تکاپوهای نصیرخان لاری برای بهبود موقعیت تجاری لارستان (1164-1179ق)

فاطمه ایمانی فرد؛ حسن الهیاری

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 69-82

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.76799.3037

چکیده
  همزمان با شورش‌های اواخر عصر نادرشاه و آشفتگی‌های سیاسی بعد از مرگ وی، زمینه‌های برآمدن حکومت‌های محلی در مناطق مختلف ایران فراهم آمد. حکومت نصیرخان لاری در بخش لارستان و بندرعباس از جمله این حکومت‌ها بود. او کوشش بسیاری در راستای احیای قدرت پیشین حکومت محلی لارستان انجام داد. این احیای قدرت محلی در آن فضای آشفته می‌توانست بر شرایط ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
نقش نفت در حضور شرق‌شناسان اروپایی در کهگیلویه و بویراحمد (دوره تاریخی قاجاریه و پهلوی)

ابراهیم رایگانی؛ حسین دهنده؛ علیرضا ملایی توانی

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 83-100

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.75613.3012

چکیده
  چکیدهکشف نفت و همچنین مسئله‌‌ی امنیت راه‌های مواصلاتی به یکباره اهمیت کهگیلویه را طی دوره‌های قاجاریه و پهلوی مضاعف نمود. این امر منجر به حضور مأموران سیاسی-نظامی دول اروپایی در قالب سیاح، باستان‌شناس و جهانگرد در منطقه‌ کهگیلویه گردید. شناخت اهداف و انگیزه فعالیت شرق‌شناسان اروپایی در منطقة کوهگیلویه مهمترین هدف این مقاله ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
تبیین و تحلیل مذاهب مردم خوزستان در عصر خلافت عباسی

شریف مبادری؛ آرمان فروهی؛ امیرتیمور رفیعی

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 101-116

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.75914.3018

چکیده
  چکیدهدر عصر عباسیان (656-132 ق)، خوزستان به‌عنوان منطقه‌ای کلیدی در ایران، از نظر مذهبی متنوع و محل تلاقی و تعامل مذاهب مختلف بود. این پژوهش باتکیه‌بر منابع متقدم و با روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی به شناسایی و تحلیل مذاهب رایج در خوزستان و جریان‌های فرقه‌ای پرداخته است و در پی پاسخ به این سوال هستیم که در جغرافیای خوزستان مذاهب ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
تأملی بر نُضج جغرافیای تاریخی «ایالت بختیاری» از اتابکان لر بزرگ تا دورة صفویه

علی قاسمی؛ سجاد کاظمی

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 117-132

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.76522.3030

چکیده
  چکیده در سایة سنت اتابکی دوره سلجوقیان، دو سلسله اتابکی، تحت‌عنوان اتابکان لر بزرگ و لر کوچک، در محدوده لرستان پدید آمد. قلمرو اتابکان لر بزرگ تا ظهور صفویان، دستخوش تقسیمات سیاسی و جغرافیایی جدید شد، که بخشی از آن با عنوان «ایالت بختیاری» شهرت یافت. پیدایش این ایالت از آن جهت اهمیت دارد که نخست اطلاعات چندانی از زمینه‏‌های ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
تجارت بین المللی جواهرات و دیپلماسی دریایی: نقش کیش در روابط اقتصادی ایلخانان

فاطمه پوربختیاری؛ حسین طیبی

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 133-148

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.76789.3036

چکیده
  چکیده تجارت جهانی جواهرات در بازارهای کیش با اهتمام ایلخانان و ملوک بنادر، باعث تداوم این دست از تعاملات به عنوان کالای مورد نظر اغنیاء شد. تبیین رابطة بین ویژگی‌های جغرافیایی و پیشرفت اقتصادی، امکانات محیطی و ترانزیتی کیش و نقش آن در رونق تجارت جهاتی جواهرات در عهد ایلخانان مهمترین مسئله پژوهش حاضر است. پرسش اصلی این پژوهش آن است ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
مهمترین تکاپوهای سیاسی ایل جاف جوانرود در تحولات ملی و محلی در دوره معاصر

نادر پروین؛ عسل پروین

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 149-162

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.77138.3044

چکیده
  چکیده یکی از ایل‌های مهم مناطق کردنشین غرب ایران که نقش مهمی در تحولات دوره معاصر ایران از جمله در رخداد‌های مربوط به دوران قاجاریه و پهلوی داشته است، ایل جاف جوانرود می‌باشد. تحقیق حاضر با روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر نظریه مرکز- پیرامون درصدد پاسخ به این پرسش اساسی خواهد بود که مهم‌ترین تکاپوها و اقدامات ایل جاف ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
جای‌نام‌شناسی کوه باقران [Coibocharan] در ایالت خراسان بر مبنای نقشۀ آنتونیو ماجینی ایتالیایی از ایران عصر صفوی: یک خوانش تطبیقی و تحلیلی

یاسر ملازئی

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 163-180

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.77794.3050

چکیده
  چکیدهنقشۀ «پادشاهی پارس یا شاهنشاهی صوفی» از آنتونیو ماجینی ایتالیایی در سال 1004ق/1596م، یکی از نخستین تجربه‌های نقشه‌نگاری اروپایی در ترسیم چهرۀ جغرافیایی قلمرو ایران عصر صفوی و از مصداق‌های بارزِ تکاپوهای اروپایی برای کسب آگاهی‌های جغرافیایی از ایران این دوره به شمار می‌رود. تراکم ده‌ها جای‌نام، اعم از استقرارگاه‌های ...  بیشتر

pajoheshi تاریخ های محلی ایران
تحلیلی برگرایش نخبگان بواناتی به کنش‌‌های فرهنگی در دوره قاجاریه

هادی کشاورز

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 181-201

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.77864.3052

چکیده
  نواحی محلی در دوره قاجاریه، با وجود دوری از مراکز سیاسی و فرهنگی، بخشی از فرایندهای فرهنگی را در خود بازتاب داده‌اند. منطقه بوانات، در شمال‌شرقی فارس، از جمله این مناطق، خاستگاه نخبگان فرهنگی تأثیرگذار در این دوره بود. از این رو این پژوهش، با هدف شناخت کنش‌های فرهنگی نخبگان بواناتی در دوره قاجاریه، به دنبال تحلیل و بررسی این کنش‌‌ها ...  بیشتر