نوع مقاله : pajoheshi

نویسندگان

• شریف مبادری ¹
• آرمان فروهی ²
• امیرتیمور رفیعی ³

¹ گروه تاریخ، واحد محلات، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات ، ایران.

² استادیار گروه ایران‌شناسی، دانشکده علوم‌انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

³ گروه تاریخ، واحد محلات ، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات، ایران.

چکیده

چکیده
در عصر عباسیان (656-132 ق)، خوزستان به‌عنوان منطقه‌ای کلیدی در ایران، از نظر مذهبی متنوع و محل تلاقی و تعامل مذاهب مختلف بود. این پژوهش باتکیه‌بر منابع متقدم و با روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی به شناسایی و تحلیل مذاهب رایج در خوزستان و جریان‌های فرقه‌ای پرداخته است و در پی پاسخ به این سوال هستیم که در جغرافیای خوزستان مذاهب عمده جهان اسلام در دگرگونی‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این منطقه چه نقشی ایفا کردند؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد اکثریت مردم پیرو مذهب تسنن، به‌ویژه مکاتب حنفی و شافعی بودند که تحت‌تأثیر سیاست‌های خلافت عباسی تقویت شده بودند. با این‌حال، تشیع به‌تدریج در میان قبایل عرب و جوامع شهری مانند اهواز و شوشتر گسترش یافت. سایر گروه‌های شیعی همچون زیدی و اسماعیلی با نفوذ محدودتر در بخش‌هایی از خوزستان حیات اجتماعی و فرهنگی داشتند. همچنین سیاست‌های مذهبی عباسیان، به‌ویژه حمایت از مکاتب کلامی مانند معتزله و ضدیت با جنبش‌های شیعی همچون زیدیه بر فضای مذهبی خوزستان اثر گذاشت. این سیاست‌ها گاهی با مقاومت‌هایی از سوی گروه‌های محلی روبه‌رو شد. حیات مذاهب گوناگون در خوزستان ضمن هم‌زیستی، گاه با چالش‌ها و بحران‌های اجتماعی و سیاسی همراه بودند که از مسائلی مانند تفاوت‌های مذهبی-فرهنگی بین گروه‌های شهری و روستایی نشأت می گرفت. تعامل و تقابل مذهبی در خوزستان عصر عباسی، نه تنها به رشد و رقابت فکری و کلامی میان مذاهب مختلف انجامید، بلکه در نهایت به تقویت هویت دینی منطقه و شکوفایی فرهنگی آن کمک کرد.

کلیدواژه‌ها

• خوزستان
• خلافت عباسیان
• تسنن
• تشیع
• معتزله

موضوعات

• تاریخ های محلی ایران

عنوان مقاله [English]

Explanation and analysis of the religions of the people of Khuzestan during the Abbasid Caliphate era

نویسندگان [English]

• sharif mobaderi ¹
• arman forouhi ²
• AMIR RAFEII ³

¹ Department Of History, Maha.c., Islamic Azad University, mahallat, Iran.

² Assistant Professor, Department of Iranology, Faculty of Humanities, Meybod University, Meybod, Iran

³ Department Of History, Maha.c., Islamic Azad University, mahallat, Iran.

چکیده [English]

A B S T R A C T
During the Abbasid era (656-132 AH), Khuzestan, as a key region in Iran, was religiously diverse and a place of convergence and interaction of different religions. This research, based on early sources and with a historical method and a descriptive-analytical approach, has identified and analyzed the religions prevalent in Khuzestan and sectarian movements. We seek to answer the question: What role did the major religions of the Islamic world play in the political, social, and cultural transformations of this region in the geography of Khuzestan? The research findings show that the majority of the people followed the Sunni religion, especially the Hanafi and Shafi'i schools, which were strengthened under the influence of the policies of the Abbasid Caliphate. However, Shiism gradually spread among Arab tribes and urban communities such as Ahvaz and Shushtar. Other Shiite groups such as Zaidi and Ismaili had a social and cultural life with limited influence in parts of Khuzestan. Also, the Abbasid religious policies, especially the support for theological schools such as the Mu'tazilites and the opposition to Shiite movements such as the Zaydi, affected the religious atmosphere of Khuzestan. These policies sometimes met with resistance from local groups. The life of various religions in Khuzestan, while coexisting, was sometimes accompanied by social and political challenges and crises that stemmed from issues such as religious-cultural differences between urban and rural groups. Religious interaction and confrontation in Khuzestan during the Abbasid era not only led to the growth and intellectual and theological competition between different religions, but also ultimately helped strengthen the region's religious identity and its cultural prosperity.

کلیدواژه‌ها [English]

• Khuzestan
• Abbasid Caliphate
• Sunnism
• Shiism
• Mu'tazilites
• religious diversity
• religious interactions