با همکاری مشترک دانشگاه پیام نور و انجمن ایرانی تاریخ

نوع مقاله : pajoheshi

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

2 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

10.30473/lhst.2026.76799.3037

چکیده

همزمان با شورش‌های اواخر عصر نادرشاه و آشفتگی‌های سیاسی بعد از مرگ وی، زمینه‌های برآمدن حکومت‌های محلی در مناطق مختلف ایران فراهم آمد. حکومت نصیرخان لاری در بخش لارستان و بندرعباس از جمله این حکومت‌ها بود. او کوشش بسیاری در راستای احیای قدرت پیشین حکومت محلی لارستان انجام داد. این احیای قدرت محلی در آن فضای آشفته می‌توانست بر شرایط تجاری منطقه لارستان تاثیر نسبی باشد. پژوهش مذکور با روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های کتابخانه‌ای سعی دارد این مسئله را بررسی کند که چرا علی رغم تلاش نصیرخان، موقعیت تجاری پیشین این شهر پس‌کرانه‌ای به وضعیت مطلوب عصر صفوی بازنگشت. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که نصیرخان علیرغم تلاش‌های فراوان برای بازگشت ثبات تجاری، به دلیل وخامت اوضاع امنیتی ناشی از حمله افاغنه، تداوم شورش‌های مکرر در منطقه جنوب ایران، تمایل تجار به تغییر تدریجی مسیر تجاری به بندر بوشهر و زد و خورد های بسیار کریم خان زند با او در لارستان و نواحی اطراف، نتوانست مانع از افول موقعیت تجاری لار شود. درواقع موفقیت در احیای تجارت این منطقه و توقف مسیر افول این فرایند، نیازمند یکپارچگی در تمامی سطوح داخلی و منطقه ای بود و نمی‌توانست صرفا متکی به سیاست‌ها و تدابیرمحلی نصیرخان باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Studying Nasir Khan Lari’s Efforts to Improve the Commercial Position of Larestan (1164–1179 AH)

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Imanifard 1
  • Hasan Allahyari 2

1 2. M.Sc. Student in the History of Islamic Iran, Persian Gulf University, Bushehr, Iran.

2 Associate Prof., Department of History, Persian Gulf University, Bushehr, Iran.

چکیده [English]

Simultaneously with the rebellions of the late Nader Shah era and the political turmoil after his death, the grounds for the emergence of local governments in various regions of Iran were prepared. The government of Nasir Khan Lari in the Larestan and Bandar Abbas regions was one of these governments. He made many efforts to restore the previous power of the Larestan local government. This restoration of local power in that turbulent atmosphere could have had a relative impact on the commercial conditions of the Larestan region. The aforementioned research, using a descriptive-analytical method and based on library data, attempts to examine the issue of why, despite Nasir Khan's efforts, the previous commercial position of this hinterland city did not return to the favorable situation of the Safavid era. The results of this research show that, despite his many efforts to restore commercial stability, Nasir Khan was unable to prevent the decline of Lar's commercial position due to the deterioration of the security situation caused by the Afghan invasion, continuity of frequent rebellions in the southern region of Iran, the tendency of merchants to gradually change the trade route to the port of Bushehr, and Karim Khan Zand's many clashes with him in Larestan and the surrounding areas. In fact, success in reviving trade in this region and halting the decline of this process required integration at all domestic and regional levels and could not rely solely on Nasir Khan's local policies and measures..

کلیدواژه‌ها [English]

  • Larestan
  • commercial position
  • security
  • Karim khan zand
  • Nasir Khan
انصاری لاری اشکنانی، حبیب الله(بی‌تا). منتخب التواریخ لارستان. نسخه خطی. محل نگهداری: کتابخانه شخصی شیخ حسن نخبه الفقهایی در لار.
احمدلو، ر، رازنهان، م، رضوی، ا، چنگیزی اردهایی، ا(1403). خاندان نصیرخان لاری و برآمدن قاجارها. پژوهش های علوم تاریخی. سال 16. شماره1. بهار و تابستان. شماره پیاپی37.
استرآبادی، میرزا مهدی(1368). تاریخ جهانگشای نادری. نشر دنیای کتاب.
اسدپور، حمید(1387). تاریخ‎اقتصادی و سیاسی خلیج‌فارس در عصر افشاریه و زندیه. موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
آصف، محمد هاشم(1382). رستم التواریخ. به تصحیح دکتر میترا مهرآبادی. دنیای کتاب.
بابن، هوسه(1343). سفرنامه. ترجمه و تعلیقات از محمدحسن خان اعتمادالسلطنه. تصحیح میرهاشم محدث. بی‌نا.
بازماندگان خمیری، احمد(1396). نصیرخان لاری؛ تلاش برای احیای حکومت مستقل لارستان. دو فصلنامه علمی-تخصصی تاریخ ایران اسلامی. سال 3. شماره 1، بهار و تابستان. شماره پیاپی 5.
بستکی، محمداعظم(1349). تاریخ بستک و جهانگیریه. بی‌نا.
بنی عباسیان بستکی، محمد اعظم(1339). تاریخ جهانگیریه و بنی عباسیان بستک. بی‌نا.
پری، جان(1365). کریم خان زند. ترجمه محمد علی ساکی. مجموعه ایران‌شناسی فراز.
تنها تن ناصری، ایرج(1390). نگرشی بر رابطه محمد نصیرخان لاری با حکومت کریم خان زند. مجله  پژوهش‌های علوم تاریخی. گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه تهران. دوره 3، شماره 2. پاییز زمستان. پیاپی 4.
تهرانی، محمدشفیع(1349). تاریخ نادرشاهی ( نادرنامه ). به اهتمام رضا شعبانی. بنیاد فرهنگ ایران.
حبیبی، حسن، وثوقی، محمد باقر(1387). بررسی تاریخی؛ سیاسی و اجتماعی اسناد بندرعباس. بنیاد ایران‌شناسی.
حدیث نادرشاهی(1376). تصحیح تحشیه و تعلیقات رضا شعبانی. نشر بعثت. چاپ دوم.
حسینی فسایی، میرزا حسن(1378). فارس‌نامه ناصری. به تصحیح منصور رستگار فسایی. امیرکبیر.
حسینی خاتون آبادی، سیدعبدالحسین( 1352). وقایع السنین والاعوام. مقدمه سید شهاب الدینالنجفی مرعشی و شیخ ابوالحسن شحرانی. به تصحیح محمدباقر بهبودی. تهران. انتشارات اسلامیه.
رجبی، پرویز(1389). کریم خان و زمان او. کتاب عامه.
ستاری ادبی، شیخ علی(بی‎تا). دره التواریخ. نسخه خطی. محل نگهداری: آرشیو خاندانی نویسنده.
سلطان هاشم میرزا(1379). زبور آل داود ( شرح ارتباط سادات مرعشی با سلاطین صفویه ). تصحیح: عبدالحسین نوایی. میراث مکتوب.
سیوری، راجر(1372). ایران عصر صفوی. ترجمه کامبیز عزیزی. مرکز.
 شوشتری، سید عبدالله(1343). تدکره شوشتر. تصحیح: خان بهادر مولی بخش و محمد هدایت حسن. کلکته هند. بی‌نا.
طهرانی، محبوبه (1386). کریم خان زند. کتاب پارسه.
غفاری کاشانی، ابوالحسن (1369). گلشن مراد. به اهتمام غلامرضا طباطبایی مجد. نشر زرین.
فرانکلین، ویلیام ( 1358). مشاهدات سفر بنگال به ایران. ترجمه محسن جاویدان. دانشگاه تهران.
فرصت شیرازی، محمد نصیر(1377). آثارعجم، تصحیح: منصور رستگار فسایی. امیرکبیر.
فلور، ویلم (1371). اختلاف تجارتی ایران و هلند و بازرگانی هلند در عصر افشاریان و زندیان. ترجمه ابوالقاسم سری. انتشارات توس.
کالوس، آ. (۱۳۵۶). گزارش‌های نمایندگان کمپانی هند شرقی در خلیج فارس. ترجمه: عبدالرسول خیراندیش. بنگاه ترجمه و نشر.
کرامتی، محمد هادی (1370). تاریخ دلگشای اوز. با مقدمه باستانی پاریزی. به کوشش محمد شریف کرامتی. انتشارات نوید شیراز.
کروسینسکی( 1363). سفرنامه. ترجمه عبدالرزاق دنبلی. توس.
کلانتر، میرزا محمد (1362). روزنامه میرزا محمد کلانتر. تصحیح عباس اقبال. طهوری و سنایی.
کمپانی هند شرقی. (۱۳۴۹). اسناد کمپانی هند شرقی درباره خلیج فارس و سواحل ایران (به کوشش عبدالهادی حائری). بنیاد فرهنگ ایران.
کورزن، جورج. ن(بی‌تا). ایران و قضیه ایران. وحید مازندرانی،. مرکز انتشارات علمی و فرهنگی.
گلستانه، ابوالحسن(بی تا). مجمل التواریخ در تاریخ زندیه. به اهتمام مدرس رضوی. چاپخانه شرکت طبع کتاب.
گود، پیتر(1404). کمپانی هند شرقی انگلیس. ترجمه محمد آقاجری. انتشارات نسیم بادگیر.
لاکهارت، لارنس(1388). انقراض سلسله صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران. ترجمه مصطفی قلی عماد. بی‌نا.
لاکهارت، لارنس/ افشارنادری، غلامرضا/ افشارنادری، اسماعیل (1377). نادرشاه آخرین کشورگشای آسیا. دستان.
لسان الملک سپهر، محمد تقی(بی‌تا). ناسخ التواریخ قاجاریه. به اهتمام جمشید کیانفر. بی‌نا.
لوریمر، جان گوردون، حبیبی، حسن (1388). وقایع نگاری خلیج فارس بخش تاریخ ایران. ترجمه، عبدالمحمد ایتی. بنیاد ایران شناسی.
مرعشی صفوی، میرزا خلیل (1362). مجمع التواریخ. به تصحیح عباس اقبال آشتیانی. کتابخانه سنایی و کتابخانه طهوری.
مورخ لاری، سید علاءالدین (1371). تاریخ لارستان. تصحیح محمد باقر وثوقی. راهگشا.
مومن کرمانی، ملا محمد (1384). صحیفة العرشاد. تصحیح محمد ابراهیم باستانی پاریزی. نشر علم.
نامی اصفهانی، محمد صادق (1363). تاریخ گیتی گشا در تاریخ زندیه. با مقدمه سعید نفیسی. اقبال.
نیبور، کارستن (1354). سفرنامه نیبور. ترجمه: پرویز رجبی. انتشارات توکا.
وان ریدن، دیتارد(1401). گزارشی درباره روابط بازرگانی ایران و کمپانی هندشرقی هلند درقرن 18م. ترجمه: ویلم فلور و داریوش مجلسی. انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن.
وثوقی، محمد باقر و دیگران (1387). تاریخ مفصل لارستان جلد 1. همسایه.
ویلسن، آ (۱۳۶۸). خلیج فارس: گزارشی از اسناد کمپانی هند شرقی. ترجمه: حسین قره‌چانلو. امیرکبیر.
هدایت، رضا قلی خان (1339). روضه الصفای ناصری. مرکزی و خیام.
Washington, DC: Mage Publishers. Floor, W. (2014). Bushehr: Southern gateway to Iran. In L. G. Potter (Ed.), The Persian Gulf in modern times: People, ports, and history (pp. 173–197). New York, NY: Palgrave Macmillan.