pajoheshi
تاریخ های محلی ایران
زلیخا غفاری رودسری؛ مهدی عبادی
چکیده
زندگی روستایی و مساله مالکیت در گیلان در ادوار تاریخی پیش از قاجاریه روندی مشابه سایر مناطق ایران داشت. در دورۀ قاجاریه به‌واسطۀ توسعه مناسبات بین‌المللی ایران در مقایسه با ادوار پیشین، مناسبات اقتصادی جدیدی در جامعه ایران شکل گرفت. با توجه به اینکه ایالت گیلان دارالمرز محسوب می‌شد، این تحولات از جمله در زندگی روستایی و امر مالکیت ...
بیشتر
زندگی روستایی و مساله مالکیت در گیلان در ادوار تاریخی پیش از قاجاریه روندی مشابه سایر مناطق ایران داشت. در دورۀ قاجاریه به‌واسطۀ توسعه مناسبات بین‌المللی ایران در مقایسه با ادوار پیشین، مناسبات اقتصادی جدیدی در جامعه ایران شکل گرفت. با توجه به اینکه ایالت گیلان دارالمرز محسوب می‌شد، این تحولات از جمله در زندگی روستایی و امر مالکیت این منطقه تغییرات ملموس‌تری یافت. بر این اساس، مقاله حاضر با اتکاء بر روش مطالعۀ تاریخی سندمحور و با بهره‌‌گیری از اسناد آرشیوی به این تغییرات در بستر زندگی روستایی مساله مالکیت اراضی، پدیدۀ مالکیت اتباع بیگانه و واکنش‌‌های روستاییان و مردم محلی و نیز تغییرات در مشاغل روستایی و موانع رشد روستاها در گیلان عصر قاجاری پرداخته است. بنابر یافته‌های این مطالعه، به‌واسطۀ وجود زمین حاصلخیز و موقعیت جغرافیایی مطلوب گیلان در روزگار قاجاری تجار داخلی و خارجی به صورت ویژه‌ای به این ایالت توجه داشتند. به‌واسطۀ این توجه، تجار بیگانه با استفاده از آشفتگی‌های سیاسی و ضعف دولت مرکزی ایران درصدد تصاحب اراضی زراعی و روستایی گیلان برای تولید محصولات مورد نیاز بازارهای جهانی برآمدند. از عوامل مهم تأثیرگذار در تغییر ذهنیت مردم محلی و روستاییان در خصوص مالکیت خصوصی، فروش املاک خالصه گیلان توسط ناصرالدین‌شاه بود. این اقدام موجب تشدید حضور افراد متنفذ و بازرگانان ایرانی و نیز اتباع دول بیگانه در روستاهای گیلان به‌عنوان مالکان اراضی گردید. به موازات این تغییرات، مساله مالکیت و زمینداری ابعاد جدید و متفاوتی یافت و اندیشه مالکیت خصوصی در روستاهای ایالت گیلان را رواج داد، هرچند که با تجربه نامطلوب سلطه‌طلبی بیگانگان از طریق مالکیت بر زمین‌‌های حاصلخیز آن همراه شد.
pajoheshi
تاریخ های محلی ایران
سعید صادقی؛ فریده فرهمندزاده
چکیده
آذربایجان به عنوان راه ارتباطی ایران با اروپا و عثمانی و تحت‌تاثیر نوگرایی عباس‌میرزا نایب‌السلطنه، زودتر از دیگر ایالات ایران با آموزش نوین آشنا شد. پیامدهای اصلاحات عباس‌میرزا، آموزش اروپایی میسیونی در آران و آذربایجان را نیز تشدید کرد. برای درک کیفیت این فرآیند لازم است چگونگی آشنایی اهل آذربایجان با ساختار نوین آموزشی و چالش‌های ...
بیشتر
آذربایجان به عنوان راه ارتباطی ایران با اروپا و عثمانی و تحت‌تاثیر نوگرایی عباس‌میرزا نایب‌السلطنه، زودتر از دیگر ایالات ایران با آموزش نوین آشنا شد. پیامدهای اصلاحات عباس‌میرزا، آموزش اروپایی میسیونی در آران و آذربایجان را نیز تشدید کرد. برای درک کیفیت این فرآیند لازم است چگونگی آشنایی اهل آذربایجان با ساختار نوین آموزشی و چالش‌های اجتماعی و فرهنگی برآمده از آن مورد بررسی قرار گیرد. توجه به راهکارهای نوگرایان برای گذار از این چالش‌ها، برداشت ایشان از ماهیت آموزش نوین و چگونگی بومی‌کردن آن را نیز روشن می‌کند. روند ساختار جدید هم با افزایش تعداد موسسه‌های آموزشی نوگرا در آذربایجان شامل مدارس میسیونری، دبستان‌ها و کالج‌های متوسطه توسعه یافت. پرسش این است که نوگرایان و میسونرها چه اهدافی داشتند و برای تحقق آن چه کردند؟ برپایه یافته‌های این پژوهش، آموزش در مدارس میسیونی آذربایجان در راستای دستیابی به اهداف تبلیغی اروپایی، و گاه اهداف استعماری تنظیم می‌شد. اگر میسیونرها گاه موقتا به اهداف سیاسی-اجتماعی خود رسیدند، در نیل به اهداف فرهنگی-دینی ناکام ماندند. در برابر، ساختار مدارس ملی-دولتی نوگرا بدنبال ایجاد پایگاه اجتماعی-فرهنگی عملگرا و ارائه خوانش جدید علمی در آذربایجان بود و تا حد زیادی موفق شد. در این پژوهش با بررسی ماهیت و دلایل اقبال به آموزش نوین، فرآیند شکل‌گیری خواست تغییر در ساختار آموزش سنتی تحلیل شده، اهداف موسسان مراکز آموزشی آذربایجان مورد بررسی قرار گرفته، و از چرایی و چگونگی حصول یا عدم حصول آن نیز گفتگو خواهد شد. روش تحقیق، تاریخی و در حوزه مطالعات کتابخانه‌ای، و مبتنی بر رویکرد تحلیلی- توصیفی است.
pajoheshi
تاریخ های محلی ایران
عباس پناهی؛ نریمان رمضانپور
چکیده
حکومت کیائیان در گیلان در سده‌های هشتم تا دهم هجری یکی از نمونه‌های محلی پیوند نهاد فقه و قدرت سیاسی در تاریخ ایران به‌شمار می‌رود. این حکومت که در آغاز بر پایه آموزه‌های مذهب زیدیه شکل گرفت، مشروعیت خود را از تأیید فقهای زیدی می‌گرفت و فقیهان در آن نقش تعیین‌کننده‌ای در امامت، بیعت، اخذ وجوه شرعی و تصمیمات سیاسی داشتند. در این ...
بیشتر
حکومت کیائیان در گیلان در سده‌های هشتم تا دهم هجری یکی از نمونه‌های محلی پیوند نهاد فقه و قدرت سیاسی در تاریخ ایران به‌شمار می‌رود. این حکومت که در آغاز بر پایه آموزه‌های مذهب زیدیه شکل گرفت، مشروعیت خود را از تأیید فقهای زیدی می‌گرفت و فقیهان در آن نقش تعیین‌کننده‌ای در امامت، بیعت، اخذ وجوه شرعی و تصمیمات سیاسی داشتند. در این نظام، فقه زیدی نه‌تنها مبنای دینی، بلکه ساختار مشروعیت سیاسی را نیز فراهم می‌کرد. با تغییر مذهب رسمی کیائیان به امامیه در عصر خان‌احمداول(۹۳۲ق)، مناسبات فقیه و حاکم دگرگون شد و فقه امامی جای فقه زیدی را گرفت. فقیهان زیدی برای حفظ جایگاه خود، با تأکید بر اشتراکات مذهبی و از طریق واسطه‌گری با فقهای امامی، کوشیدند در ساختار قدرت جدید باقی بمانند. پژوهش حاضر با رویکرد تاریخی و برپایۀ بررسی انتقادی منابع محلی گیلان، تحول روابط میان فقیهان زیدی و حاکمان کیائی را بررسی کرده و نشان می‌دهد که این تعامل، برخاسته از ضرورت حفظ مشروعیت دینی و سیاسی حکومت کیائیان بود؛ زیرا تا زمانی که مذهب زیدیه در گیلان رواج داشت، تأیید و همراهی فقیهان، شرط اساسی استمرار اقتدار و مقبولیت حکومت کیائیان به شمار می‌رفت. پژوهش حاضر به روش گردآوری داده‌های کتابخانه‌ای انجام گرفته است و تحلیل روابط فقیهان و حاکمان کیائی برمبنای استخراج روایت‌های تاریخی، مقایسۀ گزارش‌ها و بازسازی الگوی مشروعیت سیاسی در دورۀ کیائیان است.
pajoheshi
تاریخ های محلی ایران
فاطمه ایمانی فرد؛ حسن الهیاری
چکیده
همزمان با شورش‌های اواخر عصر نادرشاه و آشفتگی‌های سیاسی بعد از مرگ وی، زمینه‌های برآمدن حکومت‌های محلی در مناطق مختلف ایران فراهم آمد. حکومت نصیرخان لاری در بخش لارستان و بندرعباس از جمله این حکومت‌ها بود. او کوشش بسیاری در راستای احیای قدرت پیشین حکومت محلی لارستان انجام داد. این احیای قدرت محلی در آن فضای آشفته می‌توانست بر شرایط ...
بیشتر
همزمان با شورش‌های اواخر عصر نادرشاه و آشفتگی‌های سیاسی بعد از مرگ وی، زمینه‌های برآمدن حکومت‌های محلی در مناطق مختلف ایران فراهم آمد. حکومت نصیرخان لاری در بخش لارستان و بندرعباس از جمله این حکومت‌ها بود. او کوشش بسیاری در راستای احیای قدرت پیشین حکومت محلی لارستان انجام داد. این احیای قدرت محلی در آن فضای آشفته می‌توانست بر شرایط تجاری منطقه لارستان تاثیر نسبی باشد. پژوهش مذکور با روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های کتابخانه‌ای سعی دارد این مسئله را بررسی کند که چرا علی رغم تلاش نصیرخان، موقعیت تجاری پیشین این شهر پس‌کرانه‌ای به وضعیت مطلوب عصر صفوی بازنگشت. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که نصیرخان علیرغم تلاش‌های فراوان برای بازگشت ثبات تجاری، به دلیل وخامت اوضاع امنیتی ناشی از حمله افاغنه، تداوم شورش‌های مکرر در منطقه جنوب ایران، تمایل تجار به تغییر تدریجی مسیر تجاری به بندر بوشهر و زد و خورد های بسیار کریم خان زند با او در لارستان و نواحی اطراف، نتوانست مانع از افول موقعیت تجاری لار شود. درواقع موفقیت در احیای تجارت این منطقه و توقف مسیر افول این فرایند، نیازمند یکپارچگی در تمامی سطوح داخلی و منطقه ای بود و نمی‌توانست صرفا متکی به سیاست‌ها و تدابیرمحلی نصیرخان باشد.
pajoheshi
تاریخ های محلی ایران
ابراهیم رایگانی؛ حسین دهنده؛ علیرضا ملایی توانی
چکیده
چکیده
کشف نفت و همچنین مسئله‌‌ی امنیت راه‌های مواصلاتی به یکباره اهمیت کهگیلویه را طی دوره‌های قاجاریه و پهلوی مضاعف نمود. این امر منجر به حضور مأموران سیاسی-نظامی دول اروپایی در قالب سیاح، باستان‌شناس و جهانگرد در منطقه کهگیلویه گردید. شناخت اهداف و انگیزه فعالیت شرق‌شناسان اروپایی در منطقة کوهگیلویه مهمترین هدف این مقاله ...
بیشتر
چکیده
کشف نفت و همچنین مسئله‌‌ی امنیت راه‌های مواصلاتی به یکباره اهمیت کهگیلویه را طی دوره‌های قاجاریه و پهلوی مضاعف نمود. این امر منجر به حضور مأموران سیاسی-نظامی دول اروپایی در قالب سیاح، باستان‌شناس و جهانگرد در منطقه کهگیلویه گردید. شناخت اهداف و انگیزه فعالیت شرق‌شناسان اروپایی در منطقة کوهگیلویه مهمترین هدف این مقاله است. بنابراین، پژوهش حاضر تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد: مهمترین اهداف و انگیزه‌های سیاحان و شرق‌شناسان اروپایی در منطقه کوهگیلویه چه بوده است؟ فرضیه مطرح‌شده برای این پرسش این است که: حضور تمامی مأموران دول اروپایی به سرمداری انگلستان اعم از جهانگرد، باستان‌شناس و مهندس در کهگیلویه و بویراحمد خواسته یا ناخواسته در راستای منافع استعماری این دولت‌ها بوده است و مهمترین توجه آنها برای غارت نفت، جاسوسی و تأمین امنیت نیروهای خودی از طریق ایجاد تفرقه میان بومیان گشته است. گردآوری داده‌ها در پژوهش پیش‌رو از طریق مطالعات اسنادی، مدارک آرشیوی و مصاحبه در کنار روش میدانی حاصل شده است. نتیجه آنکه غالب فعالیت شرق‌شناسان و ایران‌شناسان اروپایی در منطقة کوهگیلویه بیشتر در پوششی برای مطالعه عوارض جغرافیایی و همچنین آثار تاریخی با نگاهی ویژه به باستان‌شناسی بوده است. این مطالعات توسط دول متبوع آنان به‌منظور شناخت راه‌های ارتباطی و همچنین به‌دست‌آوردن اطلاعاتی از جامعه، برای کنترل بیشتر بر مناطق جنوب‌غربی ایران و تسلط بر چاه‌های نفت یا ایجاد امنیت برای راه‌های مواصلاتی به منظور تجارت کالاها و مواد خام از این منطقه و به این منطقه است.
)
