پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران

pajoheshi تاریخ های محلی ایران

زندگی روستایی و مساله مالکیت در گیلان عصر قاجاری

زلیخا غفاری رودسری؛ مهدی عبادی

دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404 ، آبان 1405، صفحه 1-26

https://doi.org/10.30473/lhst.2026.73413.2970

چکیده

زندگی روستایی و مساله مالکیت در گیلان در ادوار تاریخی پیش از قاجاریه روندی مشابه سایر مناطق ایران داشت. در دورۀ قاجاریه به‌واسطۀ توسعه مناسبات بین‌المللی ایران در مقایسه با ادوار پیشین، مناسبات اقتصادی جدیدی در جامعه ایران شکل گرفت. با توجه به اینکه ایالت گیلان دارالمرز محسوب می‌شد، این تحولات از جمله در زندگی روستایی و امر مالکیت ... بیشتر زندگی روستایی و مساله مالکیت در گیلان در ادوار تاریخی پیش از قاجاریه روندی مشابه سایر مناطق ایران داشت. در دورۀ قاجاریه به‌واسطۀ توسعه مناسبات بین‌المللی ایران در مقایسه با ادوار پیشین، مناسبات اقتصادی جدیدی در جامعه ایران شکل گرفت. با توجه به اینکه ایالت گیلان دارالمرز محسوب می‌شد، این تحولات از جمله در زندگی روستایی و امر مالکیت این منطقه تغییرات ملموس‌تری یافت. بر این اساس، مقاله حاضر با اتکاء بر روش مطالعۀ تاریخی سندمحور و با بهره‌‌گیری از اسناد آرشیوی به این تغییرات در بستر زندگی روستایی مساله مالکیت اراضی، پدیدۀ مالکیت اتباع بیگانه و واکنش‌‌های روستاییان و مردم محلی و نیز تغییرات در مشاغل روستایی و موانع رشد روستاها در گیلان عصر قاجاری پرداخته است. بنابر یافته‌های این مطالعه، به‌واسطۀ وجود زمین حاصلخیز و موقعیت جغرافیایی مطلوب گیلان در روزگار قاجاری تجار داخلی و خارجی به صورت ویژه‌ای به این ایالت توجه داشتند. به‌واسطۀ این توجه، تجار بیگانه با استفاده از آشفتگی‌های سیاسی و ضعف دولت مرکزی ایران درصدد تصاحب اراضی زراعی و روستایی گیلان برای تولید محصولات مورد نیاز بازارهای جهانی برآمدند. از عوامل مهم تأثیرگذار در تغییر ذهنیت مردم محلی و روستاییان در خصوص مالکیت خصوصی، فروش املاک خالصه گیلان توسط ناصرالدین‌شاه بود. این اقدام موجب تشدید حضور افراد متنفذ و بازرگانان ایرانی و نیز اتباع دول بیگانه در روستاهای گیلان به‌عنوان مالکان اراضی گردید. به‌ موازات این تغییرات، مساله مالکیت و زمینداری ابعاد جدید و متفاوتی یافت و اندیشه مالکیت خصوصی در روستاهای ایالت گیلان را رواج داد، هرچند که با تجربه نامطلوب سلطه‌طلبی بیگانگان از طریق مالکیت بر زمین‌‌های حاصل‌خیز آن همراه شد.

آتش هندواروپایی، ایرانی باستان و تش لُری

دوره 8، شماره اول -پیاپی 15-پاییز و زمستان 98 ، اسفند 1398، ، صفحه 229-244

https://doi.org/10.30473/lhst.2020.7573.1258

چکیده

پیشینة اقوام کنونی ایرانی به عصر مشترک دوران هند و اروپایی و آریایی باز میگردد که اجداد آنان چندین هزار سال پیش از میلاد در ناحیهای حوالی پونت و کاسپی و سپس حوالی قزاقستان (فرهنگ آندرونوو) با هم میزیستند و با وجود جدایی این اقوام از یکدیگر، در طی این چندین هزاره و برخورد با فرهنگهای دیگر هنوز میتوان به میراث مشترک اقوام ... بیشتر

«ضرب ده‌دشت»؛ معرفی مسکوکات صفوی نویافته‌ای از ضرابخانة مهجور ناحیة کهگیلویه

دوره 13، شماره اول، پیاپی 25، پاییز و زمستان 1403 ، اردیبهشت 1404، ، صفحه 137-150

https://doi.org/10.30473/lhst.2025.73254.2964

چکیده

«ده‌دشت»، شاخص‌ترین شهر ناحیة کهگیلویه (واقع در جنوب‌غربی ایران) می‌باشد که طی حیات چندصدسالة خود، همواره دارای پیوستگی جغرافیایی و پیوند تاریخی عمیقی با جنوب‌شرقی خطة خوزستان (خصوصاً شهر بهبهان) بوده است. علی‌رغم اهمیت راهبردی ده‌دشت و نقش تعیین‌کننده‌ای که این شهر در برخی تحولات سیاسی جنوب‌غربی ایران طی قرون اخیر داشته، ... بیشتر «ده‌دشت»، شاخص‌ترین شهر ناحیة کهگیلویه (واقع در جنوب‌غربی ایران) می‌باشد که طی حیات چندصدسالة خود، همواره دارای پیوستگی جغرافیایی و پیوند تاریخی عمیقی با جنوب‌شرقی خطة خوزستان (خصوصاً شهر بهبهان) بوده است. علی‌رغم اهمیت راهبردی ده‌دشت و نقش تعیین‌کننده‌ای که این شهر در برخی تحولات سیاسی جنوب‌غربی ایران طی قرون اخیر داشته، هنوز تتبع خاصی در باب تاریخ سکه‌زنی آن، توسط پژوهشگران صورت نگرفته است؛ چنانکه در اکثر قریب به اتفاق منابع سکه‌شناسی، هیچگونه اشاره‌ای به فعالیت ضرابخانة ده‌دشت طی دوران اسلامی نشده است؛ لیکن چندی پیش، 9 قطعه مسکوک بسیار نادر از دارالضرب مذکور یافته و توسط یک وبگاه تخصصی معرفی گردیده‌اند که همگی متعلق به نیمة نخست «عصر صفویه» (1135-907 ق) هستند. نگارندة پژوهش حاضر، مصمم می‌باشد تا به روش توصیفی-تحلیلی، با معرفی سکه‌های مذکور و تبیین اصلی‌ترین ویژگیهای آنها، اهمیت ضرابخانة ده‌دشت و دلایل فعالیتش طی بخشی از سدة دهم هجری‌قمری را روشن نماید. یافته‌های ما بیانگر آن است که مسکوکات نامبرده، از جنس نقره، به وزن حدوداً یک مثقال، با ارزش اسمی «دو شاهی» (= یک محمودی) و مضروب در سنة 949 ق یعنی مقارن با اواسط دوران سلطنت «شاه طهماسب اول» می‌باشند. شواهد تاریخی، مبین تولید سکه‌های فوق در حوالی زمان سرکوب والی وقت دزفول و مقارن با حضور لشکریان شهریار صفوی در نزدیکی کهگیلویه است؛ لذا ده‌دشت به‌عنوان اصلی‌ترین شهر ناحیة مزبور، بهترین گزینه برای استقرار ضرابخانه‌ای موقت به‌منظور تأمین بخشی از نقود مورد نیاز سپاهیان شاه بوده است؛ بنابراین شماری مسکوک سیمین صفوی با درشت‌ترین بهای رایج، در قصبة کهگیلویه ضرب گردیده‌اند که مندرجات جمیع آنها به خط نسخ و شامل «نام سلطان وقت»، «اسامی ائمة اطهار» (علیهم‌السلام) و «شهادات ثلاثه» یا صرفاً «علی ولی الله» بوده است تا سکه‌های مذکور علاوه بر کارکرد پولی خود، خبر اعادة حاکمیت سلسلة شیعی صفویه بر صفحات جنوب‌غربی ایران را نیز به اطلاع عموم برسانند.

روابط کردها با دولتین صفوی و عثمانی از شاه اسماعیل اول تا پایان پادشاهی شاه عباس اول(1038-907 ه‌.ق)

دوره 3، سال سوم-شماره دوم-پیاپی 6 بهار و تابستان 94 ، مهر 1394، ، صفحه 122-136

چکیده

ایلات کرد از همان آغاز حکومت صفویان تا سقوط این سلسله جایگاه در خور توجهی داشتند. هر چند حضور و قدرت کردها در هر دوره از حکومت صفویان متفاوت بود، به این معنی که گاهی نقشی پررنگ و اساسی و گاهی ضعیف و بیتأثیر داشتند، این یک واقعیت غیر قابل انکار است که کردها در دوران صفویان، اهمیت بسزایی برای حکومت مرکزی داشتند. چرا که محل زندگی این ... بیشتر

مبارزات ایلات لرستان در برابر سیاست های ضد ایلی رضاشاه با تکیه بر ایل بیرانوند

دوره 5، شماره اول-پیاپی9-پاییز و زمستان95 ، اسفند 1395، ، صفحه 125-138

چکیده

رضاشاه در شرایطی روی کار آمد که حکومت ایران دچار ضعف و بازیچة قدرت‌ها‌ی شمال و جنوب کشور، یعنی روسیه و انگلیس، بود. از طرفی ایلات در منطقة خود دارای قدرت و نفوذ بودند. رضاخان از همان زمان وزارت جنگ، با توجه به این مسائل، برای تشکیل حکومت مقتدر مرکزی تلاش می‌کرد و برای رسیدن به این هدف، باید قدرت ایلات را کاهش می‌داد. این مسئله با اجرای ... بیشتر

چالش پادشاهان قاجار با حکمرانان محلی بلوچستان (1212تا1264ق./1797تا1848م.)

دوره 3، سال سوم-شماره دوم-پیاپی 6 بهار و تابستان 94 ، مهر 1394، ، صفحه 5-22

چکیده

بلوچستان در آغاز حکومت قاجار گرفتار آشوب‌های ناشی از منازعات خان‌های محلی شد. بخش وسیعی از این منطقه که همواره جزو جغرافیای تاریخی ایران بوده است، سرانجام با دخالت انگلستان جدا شد. پژوهشگر می‌کوشد پاسخ مناسبی برای این پرسش بیابد که آیا قاجارها در آغاز حکومت‌شان توانستند حاکمیت دولت مرکزی را در بلوچستان تثبیت کنند؟ پرسش دیگر اینکه ... بیشتر

تعداد دوره‌ها	13
تعداد شماره‌ها	26
تعداد مقالات	316
تعداد نویسندگان	521
تعداد مشاهده مقاله	622,799
تعداد دریافت فایل اصل مقاله	580,872
نسبت مشاهده بر مقاله	1970.88
نسبت دریافت فایل بر مقاله	1838.2
-----------------------------------------
تعداد مقالات ارسال شده	1,994
درصد پذیرش	5
زمان پذیرش (روز)	377
تعداد پایگاه های نمایه شده	7
تعداد داوران	353

دوره 14 (1404-1405)

دوره 13 (1403-1404)

دوره 12 (1402-1403)

دوره 11 (1401-1402)

دوره 10 (1400-1401)

دوره 9 (1399-1400)

دوره 8 (1398-1399)

دوره 7 (1397-1398)

دوره 6 (1396-1397)

دوره 5 (1395-1396)

دوره 4 (1394-1395)

دوره 3 (1393-1394)

دوره 2 (1392-1393)

دوره 1 (1391-1392)

چکیده

چکیده

چکیده

چکیده

چکیده

چکیده

بانک ها و نمایه نامه ها

ابر واژگان