نوع مقاله : pajoheshi

نویسندگان

• سیدابوالفضل رضوی
• رسول احمدلو

گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

رابطه‌ی میان دولت مرکزی و قدرت‌های محلی در ایرانِ عصر قاجاریه همواره با تنش‌ها و مقاومت‌هایی از سوی نخبگان و نیروهای محلی همراه بوده است. ایالت فارس و به‌ویژه نواحی جنوبی آن، از جمله لارستان، به دلیل موقعیت راهبردی و پیچیدگی ساختارهای اجتماعی و اقتصادی، یکی از عرصه‌های شاخص این برخوردها به شمار می‌رود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که شورش میرهاشم اوزی در اوایل سلطنت ناصرالدین‌شاه چه بازتابی از مناسبات دولت مرکزی و نیروهای محلی در جنوب فارس دارد و سازوکارهای مقاومت محلی در برابر سیاست‌های تمرکزگرایانه‌ی دولت چگونه شکل گرفت؟ پژوهش حاضر با تمرکز بر شورش میرهاشم اوزی می‌کوشد سازوکارهای مقاومت محلی و واکنش دولت مرکزی را تحلیل کند. این مطالعه، بر پایه‌ی اسناد نویافته‌ی آرشیوی، گزارش‌های روزنامه‌ی وقایع اتفاقیه و منابع دست‌اول تاریخی و با روش تاریخی و  رویکرد توصیفی–تحلیلی، علل، روند و پیامدهای شورش را بازسازی می‌کند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که شورش میرهاشم اوزی، علاوه بر ایجاد چالش‌های امنیتی و اداری در منطقه، الگویی مشخص از تعامل دولت مرکزی با نیروهای محلی ارائه می‌دهد که شامل ترکیبی از سرکوب، مصالحه و اعطای امتیازات سیاسی–اقتصادی بود. بررسی این رخداد چشم‌انداز روشنی از فرآیند تمرکز قدرت و مدیریت مقاومت محلی در جنوب ایران در نیمه‌ی نخست سلطنت ناصرالدین‌شاه فراهم می‌آورد و اهمیت فهم تعاملات محلی–مرکزی را برای تحلیل‌های تاریخی معاصر برجسته می‌سازد. افزون بر این، مطالعه‌ی حاضر نمونه‌ای از ارزش اسناد دست‌اول را در بازسازی دقیق تاریخ محلی و ملی ارائه می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• قاجار
• لارستان میرهاشم اوزی
• تمرکز قدرت

موضوعات

• تاریخ های محلی ایران

عنوان مقاله [English]

Power Centralization and Local Resistance in Qajar Iran: A Case Study of Mir Hashem Ouzi’s Rebellion

نویسندگان [English]

• Seyed Abolfazl razavi
• rasul ahmadlu

Department of History, Faculty of Literature, Khwarazmi University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The relationship between the central government and local powers in Qajar-era Iran was consistently marked by tensions and resistance from regional elites and local actors. The province of Fars, particularly its southern districts such as Larestan, due to its strategic location and the complexity of its social and economic structures, was a prominent arena for such interactions. This study focuses on the rebellion of Mir Hashem Owzi during the early years of Naser al-Din Shah’s reign, aiming to analyze the mechanisms of local resistance and the central government’s response. Based on newly discovered archival documents, reports from the newspaper Vaqayeʿ-e Etefaqiyeh, and other primary sources, the study reconstructs the causes, development, and consequences of the rebellion using a descriptive-analytical approach. The findings indicate that the Mir Hashem Owzi rebellion not only posed significant administrative and security challenges in the region but also exemplified a specific pattern of interaction between the central state and local forces, combining suppression, negotiation, and the granting of political and economic concessions. Examining this event provides a clear perspective on the processes of power centralization and local resistance management in southern Iran during the first half of Naser al-Din Shah’s reign, highlighting the importance of understanding central–local interactions in contemporary historical analysis. Furthermore, the study demonstrates the value of first-hand sources for accurately reconstructing both local and national history.

کلیدواژه‌ها [English]

• Qajar
• central government
• Larestan
• Mir Hashem Owzi
• power centralization