با همکاری مشترک دانشگاه پیام نور و انجمن ایرانی تاریخ

نوع مقاله : pajoheshi

نویسندگان

1 گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استاد گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

3 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور،تهران، ایران

10.30473/lhst.2025.71820.2925

چکیده

علی‌بن‌محمد بارزی یکی از شخصیت‌هایی است که علی‌رغم آن که حدود سال‌های 359-361ق چالشی سخت برای آل‌بویه در کرمان آفرید، در هاله‌ای از گمنامی در رویدادهای تاریخ ایران در قرن چهارم باقی مانده است. چرا که منابع دست اول در مورد او سکوت اختیار کرده‌اند، به‌طوری که نام این سردار به جز در گزارش ابن مسکویه، در همه تاریخ‌نگاری‌ها و حتی در تاریخ سیستان حذف شده است. ولی وجود یک سکه نو یافته و ضرب شده در سیستان، نشان دهنده حضور پررنگ او در سپهر سیاسی شرق ایران در این دوره تاریخی است. آیا ردپای تحریک سامانیان ضد خلف‌بن‌احمد صفاری (متحد بویهیان) وجود داشته است؟ مساله این تحقیق، مبتنی بر شناسایی زمینه‌های شکل‌گیری قیام علی‌بن‌محمد بارزی و جایگاه رفتار سیاسی و نظامی او و نیز علل ناکامی او در تداوم حاکمیت سیاسی با تاکید بر بررسی نقش سامانیان است. این تحقیق با هدف بازتعریف بخشی از رویدادهای سیاسی و نظامی ایران در سیستان و کرمان در سال‌های فوق الذکر و متکی بر مطالعات سکه‌شناسی است. دستاورد این بررسی که با روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی و مطالعه متون تاریخی و به خصوص سکه نویافته، بیانگر این مهم است که، حرکت سیاسی و نظامی علی‌بن‌محمد بارزی در ارتباط وثیق با سیاست‌ها و برنامه‌های سامانیان در منطقه سیستان و کرمان و در مقابله با آل‌بویه بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Role of the Samanids in the Formation of the Political and Military Movement of Ali ibn Muhammad al-Barezi in Kerman Based on Numismatic Studies

نویسندگان [English]

  • Saeed Soleimani 1
  • Hooshang Khosrobeigi 2
  • Yazdan Farrokhi 3
  • abdollah sajedi 4

1 Department of History, Payame Noor University, Tehran, Iran

2 Professor of History, Payame Noor university, Tehran ,Iran

3 Associate Professor, Department of History, Payam Noor University, Tehran, Iran

4 Assistant Professor, Department of History, Payam Noor University.Tehran, Iran

چکیده [English]

Alī ibn-i Muḥammad Bārzī is a figure who, despite posing a significant challenge to the Buyids in Kerman around 359-361 AH, remains shrouded in obscurity in the events of Iranian history in the 4th century. This is because primary sources have largely remained silent about him, so much so that his name, apart from in Ibn Miskawayh's report, is omitted from all historical records and even from the History of Sistan. However, the existence of a newly discovered coin minted in Sistan indicates his prominent presence in the political sphere of eastern Iran during this historical period. Was there any Sunni Samanid incitement against Khalaf ibn Ahmad Saffar (an ally of the Buyids)? The focus of this research is on identifying the factors behind the formation of ʿAlī ibn-i Muḥammad Bārzī's uprising, his political and military actions, and the reasons for his failure to sustain political power, with particular emphasis on the role of the Samanids. This study aims to redefine part of the political and military events in Iran, specifically in Sistan and Kerman during the aforementioned years, relying on numismatic studies. The findings, derived through a descriptive-analytical approach and the study of historical texts, especially the newly discovered coin, indicate that ʿAlī ibn-i Muḥammad Bārzī's political and military movement was closely related to the policies and plans of the Samanids in the Sistan and Kerman regions and in opposition to the Buyids.
.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ali ibn Muhammad al-Barezi
  • Samanids
  • Buyids
  • Khalaf ibn Ahmad al-Saffar
  • Husayn ibn Tahir al-Tamimi
  • Kerman
  • Sistan
  • Numismatics
ابن‌اثیر، عزالدین. (1371). الکامل فی التاریخ، 15. ترجمه علی هاشمی حائری. تهران، علی اکبر علمی.
ابن‌اثیر، عزالدین. (1371). الکامل فی التاریخ، 19، 20، 21. ترجمه ابوالقاسم حالت. تهران، علی اکبر علمی.
ابن‌اثیر، مجدالدین. (1421 ق). النهایه فی غریب الحدیث و الاثر. ریاض، دارابن الجوزی.
ابن‌حوقل، ابوالقاسم محمد. (1345). صورة‌الارض. ترجمه جعفر شعار. تهران، انتشارات امیرکبیر.
ابن‌خرداذبه، عبیدالله بن عبدالله. (1371). المسالک و الممالک. ترجمه حسین قره چانلو. تهران، نشر نی.
ابن‌مسکویه، احمدبن علی. (1376). تجارب الامم، ج6. ترجمه علی‌‌ نقی منزوی، تهران، توس.
اسفزاری، معین‌الدین محمد. (1338). روضات الجنات فی اوصاف مدینه هرات. ج1. تصحیح محمدکاظم امام. تهران، دانشگاه تهران.
امام شوشتری، محمدعلی. (1347). فرهنگ واژه های فارسی در زبان عربی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
باسورث، کلیفورد ادموند. (1381). سلسله‌های اسلامی جدید. ترجمه فریدون بدره‌ای. تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
تاریخ سیستان .(1366). تصحیح ملک‌الشعرا بهار. تهران، کلاله خاور.
حدود العالم من المشرق الی المغرب. (1362). مینورسکی. ترجمه میرحسین شاه. تهران، دانشگاه الزهرا.
خسروبیگی، هوشنگ و ابراهیم‌زاده گرجی، سمانه. (1400). ارزیابی روابط حکومت محلی صفاریان با خلافت عباسی و قدرت‌های همجوار براساس سکه‌ها. پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران، سال دهم، شماره 1 (پیاپی 19)، صص 27-52).
سلیمانی، سعید. (1396). تاریخ سکه در دودمان‌های محلی ایران(قرون سوم و چهارم هجری قمری). تهران، برگ‌نگار.
صبوری، ناصح و ظهیر. (1386). شجرةالملوک. منصور صفت‌گل (تصحیح). تهران، میراث مکتوب.
فرای، ریچارد. ن. (1363). تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه، ج4. ترجمه حسن انوشه. تهران، امیرکبیر.
فرمانفرمائیان، حافظ. (1355). تحلیل تاریخی سیاست خارجی ایران از آغاز تا امروز. مترجم اسماعیل شاکری. تهران، مرکز مطالعات عالی بین‌المللی دانشگاه تهران.
فقیهی، علی‌اصغر. (1365). آل‌بویه. تهران، انتشارات صبا.
گردیزی، ابوسعید عبدالحی‌‌بن ضحاک‌بن محمود. (1363). زین الاخبار (تاریخ گردیزی). تصحیح عبدالحی حبیبی. تهران، دنیای کتاب.
منشی کرمانی، ناصرالدین. (1362). سمط العلی اللحضرة العلیا. تصحیح عباس اقبال آشتیانی. تهران، اساطیر.
موزه و کتابخانه ملی ملک.
وزیری، احمدعلی خان. (1376). جغرافیای کرمان. تصحیح و تشحیه محمد ابراهیم باستانی پاریزی. تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
Agora Auctions (https،//www.numisbids.com/n.php?p=lot&sid=4350&lot=277)
Stephan Album Rare Coins (https،//www.numisbids.com/n.php?p=lot&sid=3628&lot=688)
St. James Auctions Ltd (https،//www.numisbids.com/n.php?p=lot&sid=1572&lot=303)