تملک‌خواهی رضاشاه در مازندران؛ انگیزه‌ها و روش‌ها

نوع مقاله: pajoheshi

نویسندگان

1 دکترای تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه خوارزمی

2 کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی

3 استادیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، دانشگاه پیام نور

10.30473/lhst.2020.41744.2127

چکیده

کرمانشاه یکی از متراکم‌ترین مناطق مالکیت خالصه و سلطنتی در دورۀ قاجاریه و پهلوی اول بود. مسئلۀ اصلی مقالة حاضر روشن کردن چرایی و چگونگی شکل‌گیری مالکیت سلطنتی و پیامدهای این نوع مالکیت بر کشاورزی منطقۀ کرمانشاه در دورۀ پهلوی اول است. هدف کلی مقاله توضیح و تفسیر علل و عوامل ظهور و بروز پدیدۀ املاک رضاشاه در کرمانشاه در دورۀ پهلوی اول است. رویکرد تحقیق حاضر کیفی است. داده‌ها از مراکز اسناد و منابع کتابخانه‌ای بر پایۀ نمونه‌گیری هدفمند گردآوری و به روش گراندد تئوری تجزیه و تحلیل شد. یافته‌های تحقیق نشان داد مقوله‌هایی مانند: «ایدئولوژی ایران باستان»، «فروپاشی نظام ایلی»، «زور»، «نظام ارباب‌رعیتی مدرن» و «کشاورزی پایۀ توسعه» عمده‌ترین علل و عوامل شکل‌گیری پدیدۀ املاک سلطنتی در کرمانشاه بود. مهم‌ترین نتایج و پیامدهای پدیدۀ املاک شاهانه در کرمانشاه عبارتند از: تغییر الگوی کشت و توسعۀ کشاورزی تجاری،  تخصصی شدن دانش بهره‌برداری از زمین، تأسیس کارخانۀ قند شاه‌آباد (اسلام‌آباد)، سدسازی، توسعة شبکۀ آبیاری و ماشینی شدن کشاورزی.

کلیدواژه‌ها