In collaboration with Payame Noor University and Iranian Society of History

Document Type : pajoheshi

Authors

1 Graduate of the International University of Islamic Religions, Tehran, Iran.

2 Associate professor. Department of History and civilization of Islamic Associate professor. Department of History and civilization of Islamic Nations, Payame Noor University, Tehran, Iran.

10.30473/lhst.2026.73413.2970

Abstract

Rural life and the issue of ownership in Gilan during the historical periods prior to the Qajar era followed at rajectory similar to that of other regions in Iran. However, during the Qajar period, due to the expansion of international relations, new economic dynamics emerged within Iranian society compared to earlier times. Given that Gilan was considered a border province, these transformations manifested more significantly in rural life and land ownership within this region, Accordingly, this article, relying on the method of historical studies based on documents and using archival documents, has addressed these changes in the context of rural life, including the issue of land ownership, the expansion of private property, and the results of those changes in rural life in the Qajar era. According to the findings of this study, due to the existence of fertile land and favorable geographical location of Gilan during the Qajar era, domestic and foreign traders paid special attention to this area. Due to this attention, foreign traders took advantage ofthe political turmoil and weakness of the central government of Iran to seize the agricultural and rural lands of Gilan to produce products needed by global markets. One of the important factors influencing the change in the mindset of the local people and villagers regarding private property was the sale of the Khalsa properties of Gilan by Naser al-Din Shah. This action intensified the presence of influential individuals and Iranian businessmen, as well as nationals of foreign countries, in the villages of Gilan as landowners. Along with these changes, the issue of ownership and land tenure acquired new and different dimensions and popularized the idea of private ownership in the villages of the province of Gilan, which was accompanied by different results regarding ownership of its fertile lands compared to the past.
.

Keywords

Main Subjects

Bibliography-Romanized
Documens:
edāreh-ye asnād va tāriḵ-e diplomāsī vezārat-e omūr-e ḵāreje
Sāle sanad 1317 hq.(1899), Kārton 13, parvande 3, sanad šomare 39.
Sāle sanad 1318 hq.(1900), Kārton 12, parvande 17, sanad šomare 10.
Sāle sanad 1319 hq.(1901), Kārton 13, parvande 08, sanad šomare 10.
Sāle sanad 1320 hq.(1902), Kārton 15, parvande 1, sanad šomare 84.
Sāle sanad 1320 hq.(1902), Kārton 15, parvande 1, sanad šomare 88.
Sāle sanad 1321 hq.(1903), Kārton 13, parvande 9, sanad šomare 12.
Sāle sanad 1321 hq.(1903), Kārton 15, parvande 6, sanad šomare 1.
Sāle sanad 1321 hq.(1903), Kārton 15, parvande 3, sanad šomare 36.
Sāle sanad 1321 hq.(1903), Kārton 19, parvande 17, sanad šomare 1.
Sāle sanad 1321 hq.(1903), Kārton 23, parvande 06, sanad šomare 19.
Sāle sanad 1321 hq.(1903), Kārton 25, parvande 5, sanad šomare 35.
Sāle sanad 1322 hq.(1904), Kārton 12, parvande 1, sanad šomare 2.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 1, sanad šomare 22.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 7, sanad šomare 168.
Sāle sanad 132 hq.(1905), Kārton 13, parvande 7, sanad šomare 177.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 9, sanad šomare 49.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 7, sanad šomare 300.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 9, sanad šomare 14.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 7, sanad šomare 275.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 7, sanad šomare 280.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 9, sanad šomare 20.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 9, sanad šomare 13.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 9, sanad šomare 22.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 7, sanad šomare 123.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 9, sanad šomare 49.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 9, sanad šomare 12.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 23, parvande 06, sanad šomare 32/1.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 23, parvande 06, sanad šomare 33.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 7, sanad šomare 57.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 13, parvande 7, sanad šomare 298.
Sāle sanad 1323 hq.(1905), Kārton 25, parvande 6, sanad šomare 117.
Sāle sanad 1324 hq.(1906), Kārton 12, parvande 10, sanad šomare 67.
Sāle sanad 1324 hq.(1906), Kārton 12, parvande 10, sanad šomare 220.
Sāle sanad 1324 hq.(1906), Kārton 12, parvande 10, sanad šomare 214.
Sāle sanad 1324 hq.(1906), Kārton 12, parvande 7, sanad šomare 85.
Sāle sanad 1325 hq.(1907), Kārton 27, parvande 15, sanad šomare 30.
Sāle sanad 1325 hq.(1906), Kārton 12, parvande 7, sanad šomare 127.
Sāle sanad 1326 hq.(1907), Kārton 26, parvande 2, sanad šomare 67.
Sāle sanad 1326 hq.(1907), Kārton 26, parvande 14, sanad šomare 3.
Sāle sanad 1326 hq.(1907), Kārton 26, parvande 14, sanad šomare 7.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 25, parvande 32, sanad šomare 5.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 25, parvande 1, sanad šomare 43.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 25, parvande 4, sanad šomare 10.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 25, parvande 32, sanad šomare 12.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 25, parvande 32, sanad šomare 13-15.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 25, parvande 32, sanad šomare 11.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 25, parvande 32, sanad šomare 1.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 25, parvande 32, sanad šomare 5.
Sāle sanad 1327 hq.(1908), Kārton 23, parvande 1, sanad šomare 3.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 47, sanad šomare 22.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 32, sanad šomare 5.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 47, sanad šomare 39.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 41, sanad šomare 21.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 38.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 7.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 35, parvande 1, sanad šomare 1.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 2.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 33.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 35, parvande 1, sanad šomare 191 , 192.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 44.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 142.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 39.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 41, sanad šomare 127.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 41, sanad šomare 32.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 142.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 108.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 25, parvande 10, sanad šomare 18, 19, 19.1.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 26, parvande 29, sanad šomare 24-25.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 35, parvande 1, sanad šomare 1.
Sāle sanad 1328 hq.(1909), Kārton 35, parvande 1, sanad šomare 29.
Sāle sanad 1329 hq.(1910), Kārton 25, parvande 8, sanad šomare 37.
Sāle sanad 1329 hq.(1910), Kārton 25, parvande 8, sanad šomare 14.
Sāle sanad 1330 hq.(1911), Kārton 26, parvande 78, sanad šomare 52.
Sāle sanad 1330 hq.(1911), Kārton 26, parvande 78, sanad šomare 49.
Sāle sanad 1330 hq.(1911), Kārton 26, parvande 60, sanad šomare 1-2.
Sāle sanad 1330 hq.(1911), Kārton 26, parvande 12, sanad šomare 20.
Sāle sanad 1330 hq.(1911), Kārton 40, parvande 1, sanad šomare 21.
Sāle sanad 1330 hq.(1911), Kārton 40, parvande 1, sanad šomare 5.
Sāle sanad 1332 hq.(1913), Kārton 66, parvande 49, sanad šomare 1.
Sāle sanad 1333 hq.(1914), Kārton 42, parvande 1, sanad šomare 1.
Sāle sanad 1333 hq.(1914), Kārton 42, parvande 25, sanad šomare 16.
Sāle sanad 1333 hq.(1914), Kārton 42, parvande 25, sanad šomare 27.
Sāle sanad 1333 hq.(1914), Kārton 42, parvande 24, sanad šomare 41.
 
Sāzmān-e asnād va ketābḵāne-ye melli-e irān
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, asanad šomare 0006-0009.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, asanad šomare 0037, 0039, 0044.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0151.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0151, 0154.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0169.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0172.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0195.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0197.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0198.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0199.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0200.
Sāle sanad 1290 hq.(1873), Kārton 295, parvande 007193, sanad šomare 0202-0206
Sāle sanad 1322 hq.(1904), sanad šomare 296/8917.
Sāle sanad 1326 hq.(1908), sanad šomare 296/8917.
Sāle sanad 1329 hq.(1911), sanad šomare 296/8917.
Sāle sanad 1332 hq.(1914), sanad šomare 296/8917.
Sāle sanad 1336 hq.(1918), sanad šomare 296/8917.
Sāle sanad 1337 hq.(1919), sanad šomare 296/8917.
Sāle sanad 1338 hq.(1920), sanad šomare 296/8917.
 
Newspapers
Ruznāma-ye Anjoman-e Melli-ye Velāyati-ye Gilān, 22 Rajab 1325, sāl-e avval, šomāra-ye 1, ṣ. 2.
Ruznāma-ye Anjoman-e Melli-ye Velāyati-ye Gilān, 22 Rajab 1325, sāl-e avval, šomāra-ye 1, ṣ. 4.
Ruznāma-ye Gilān, 9 Šavvāl 1328, sāl-e avval, šomāra-ye 12, ṣ. 3.
Ruznāma-ye Gilān, 3 Šavvāl 1328, sāl-e avval, šomāra-ye 10, ṣṣ. 3–4.
Ruznāma-ye Gilān, 16 Moḥarram 1329, sāl-e avval, šomāra-ye 34, ṣ. 4.
 
Books and Articles
Ādamiyat, Fereydun va Homā Nāṭeq, Afkār-e ejtemāʿi, siāsi va eqteṣādi dar āṯār-e montašer-našode-ye dowrān-e Qājār, Āgāh, 1398.
Aḥmadi, ʿAlireżā, «Hadaf va ʿavāqeb-e ḵoṣuṣi-sāzi-ye arāżi va amlāk-e ḵāleṣe-ye dowlat dar dowra-ye Nāṣer-al-Din Šāh», Kārnāma-ye Tārikh, sāl-e šašom, šomāra-ye sizdahom, bahār va tābestān 1399, ṣṣ. 107–110.
ʿAlam, Moḥammad-Reżā va Sajjād Kāẓemi, «Taʾsir-e enqelāb-e Mašruṭa bar taḥavvol-e neẓām-e zamindāri», Faṣl-nāma-ye Pažuhešhā-ye Tārīḵi, sāl-e nohom, šomāra-ye 1, bahār 1396, ṣṣ. 93–106.
Bāstāni Pārizi, Moḥammad-Ebrāhim, Siāsat va eqteṣād-e ʿaṣr-e Ṣafavi, Ṣafi ʿAlišāh, 1378.
Curzon, George Nathaniel, Irān va masʾala-ye Irān, tr. ʿAli Javāherkalām, Ibn Sinā, 1347.
Curzon, George Nathaniel, Irān va qażiya-ye Irān, tr. Vaḥid Māzandarāni, ʿElmi va Farhangi, 1373.
Dalmani, Henry René, Safar-nāma az Ḵorāsān tā Baḵtiāri, tr. Homāyun Farrahvaši, Ibn Sinā, 1335.
ʿEbādi, Mahdi va Zoleykhā Ḡaffāri Rudsari, «Padida-ye ejtemāʿi-siāsi-ye taḡyir-e tābeʿiyat dar Gilān-e ʿaṣr-e Qājār», Pažuhešhā-ye Tārīḵi, sāl-e šānzdahom, šomāra-ye 1, bahār 1403, ṣṣ. 45–83.
Fourier, Jean-Baptiste, Se sāl dar darbār-e Irān az 1306–1309, tr. ʿAbbās Eqbāl Āštiāni, ʿElm, 1385.
Fraser, James Baillie (1826), Travels and Adventures in the Persian Province on the southern Banks of the Caspian, London.
Ḥosām-al-Salṭana, Abu-al-Naṣr Mirzā, Safar-nāma-ye Ṭavāleš, ed. Ebrāhim Ṣafāʾi, Čāp-e Šarq, 1346.
ʿIsawi, Charles Philip, Tārikh-e eqteṣādi-ye Irān: Qājāriya 1215–1332, tr. Yaʿqub Āžand, Gostara, 1388.
Jaubert, Pierre Amédée Emilien, Mosāferat dar Armenestān va Irān, tr. ʿAliqoli Eʿtemād-Moqaddam, Tehrān, Bonyād-e Farhang-e Irān, 1347.
Ketāb-e nārenji (Gozārešhā-ye siāsi-ye wezārat-e ḵāreja-ye Rusiya-ye ṣāri darbāra-ye enqelāb-e Mašruṭa-ye Irān), vol. 2, ed. Aḥmad Baširi, tr. Fatḥollāh Dida-bān et al., Nur, 1366.
Ketāb-e nārenji (Gozārešhā-ye siāsi-ye wezārat-e ḵāreja-ye Rusiya-ye ṣāri darbāra-ye enqelāb-e Mašruṭa-ye Irān), vol. 1, ed. Aḥmad Baširi, tr. Fatḥollāh Dida-bān et al., Nur, 1367.
Ḵodzko, Aleksandr, Sarzamin-e Gilān (1246–1263/1830–1847), tr. Sirūs Sahāmi, Payām, 1354.
Lambton, Ann K. S., Irān dar ʿaṣr-e Qājār, tr. Simin Faṣiḥi, Jāvdān Ḵerad, 1375.
Lambton, Ann K. S., Mālek va zāreʿ dar Irān, tr. Manučehr Amiri, Markaz-e Entešārāt-e ʿElmi va Farhangi, 1362.
Malcolm, John, Tārikh-e kāmel-e Irān, tr. Mirzā Esmāʿil Ḥeyrat, ed. ʿAli-Aṣḡar ʿAbdollāhi, Afsun.
Melgunov va ʿEzz-al-Dowla, ʿAbd-al-Ṣamad, Safar-nāma-ye Irān va Rusiya (1274–1276/1858–1860), tr. Farāmarz Ṭālebi va Moḥammad Golban, Tehrān, Donyā-ye Ketāb, 1363.
Moẓaffar-al-Din Šāh Qājār, Safar-nāma-ye Moẓaffar-al-Din Šāh, 1320.
Nāṣer-al-Din Šāh Qājār, Ruznāma-ye safar-e Gilān, ed. Manučehr Setuda, Moʾassasa-ye Farhangi-ye Jahāngiri, 1367.
Nikitin, Musiub, Ḵāṭerāt va safar-nāma-ye Nikitin, tr. ʿAli-Moḥammad Farrahvaši, Maʿrefat, 1356
Orsel, Ernest, Safar-nāma-ye Qafqāz va Irān, tr. ʿAli-Aṣḡar Saʿidi, Pažuhešgāh-e ʿOlum-e Ensāni va Moṭāleʿāt-e Farhangi, 1382.
Panāhi, ʿAbbās, Asnād-e Gilān dar dowra-ye Mašruṭiyat (Majles-e dovvom tā panjom-e Šurā-ye Melli), Tehrān, Ketābḵāna, Muze va Markaz-e Asnād-e Majles-e Šurā-ye Eslāmi, 1399.
Petruševski, Ilya Pavlovič, Kešāvarzi va monāsebāt-e arżi dar Irān-e ʿahd-e Moḡol, tr. Karim Kešāvarz, Abu Rayḥān, 1357.
Rabino, H. L. va F. Lafon, Ṣanʿat-e noḡān dar Irān, tr. Jaʿfar Ḵomāmi-zāda, Tehrān, Moʾassasa-ye Moṭāleʿāt va Taḥqiqat-e Farhangi, 1373.
Rabino, H. L., Velāyāt-e dār-al-marz-e Irān: Gilān, tr. Jaʿfar Ḵomāmi-zāda, Ṭāʿati, 1374.
Raḥmāniyān, Dāryuš va Mahdi Mirkiāʾi, «Taʾsir-e ḵošksāli va qaḥṭi bar vażʿiyat-e mālekiyat-e zamin dar Irān-e ʿaṣr-e Nāṣeri», Moṭāleʿāt-e Tārikh-e Eslām, sāl-e haftom, šomāra-ye 23, zemestān 1393, ṣṣ. 221–223.
Serena, Carla, Mardom va didani-hā-ye Irān (Safar-nāma-ye Carla Serena), tr. Ḡolām-Reżā Samiʿi, Now, 1363.