دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 The business strategy of Murshidiya creed of Kazeroon راهبرد تجارت طریقت‌ مرشدیه در کازرون 1 10 11443 10.30473/lhst.2024.67507.2824 FA یداله ارسلانی دانشجوی دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ابوالفضل رضوی گروه تاریخ ، دانشگاه خوارزمی ، تهران ، ایران . بدرالسادات علیزاده مقدم گروه تاریخ، ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران یزدان فرخی گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-0874-4253 Journal Article 2023 04 02 The Murshidiya was founded in the 4th century of Hijri in Kazeroon by Sheikh Abu Ishaq (d. 426 AH). This doctrine paid special attention to trade, according to the teachings, the ruling attitude of monastic centers and its strategic and geographical location of bio-ecosystem. The present article aims to examine the nature and strategy of Murshidiya’s commercial activities in the Timurid period and the contexts and consequences of the commercial life of the followers of this doctrine, taking into account their relations with the ruling political system. It tries to answer the question that what was the influence of the monastic and service network of devotees, the strategic position and business prosperity in the living areas of Murshidiya, in addition to strengthening the business beliefs among the followers of this doctrine in the pursuit of business and the prosperity of business activities. It was carried out with a descriptive-analytical approach. The result shows that due to the commercial position of Kazeroon, the intersection of commercial routes and the access to the Persian Gulf, Sheikh Abu Ishaq’s holiness, commercial teachings in Murshidiya’s teachings, providing intermediate services to merchants and travelers and needys, as well as the government's attention to doctrines in this era, have been the important factors in the prosperity of business among the followers of this doctrine and, accordingly, the Timurid era. طریقت مرشدیه در سده چهارم هجری در کازرون توسط شیخ ابو اسحاق (د. 426 هـ.ق) بنیان گذاشته شد. این طریقه حسب آموزه‌ها، نگرش حاکم بر مراکز خانقاهی و موقعیت راهبردی و جغرافیایی زیست-بوم خویش، به تجارت اهتمام ویژه‌ای داشتند. نوشتار حاضر با هدف تبیین ماهیت و راهبرد فعالیت‌های تجاری مرشدیه در دوره تیموریان، زمینه‌ها و پیامدهای حیات تجاری پیروان این طریقه را با در نظر داشتن مناسبات ایشان با دستگاه سیاسی حاکم، بررسی می‌کند و تلاش می‌کند تا به این پرسش پاسخ دهد که شبکه خانقاهی و خدمات‌بخشی مریدان، موقعیت راهبردی و رونق تجاری در مناطق زیست مرشدیه به علاوۀ تقویت باورهای تجاری در میان پیروان این طریقت، در اهتمام به تجارت و رونق فعالیت‌های تجاری چه تأثیری داشت؟ دستاورد تحقیق که با رویکرد توصیفی- تحلیلی انجام شده است نشان می‌دهد که به سبب موقعیت تجاری کازرون، تلاقی راه‌های تجاری و دسترسی منطقه به خلیج فارس، قداست شیخ ابو اسحاق، وجود آموزه‌های تجاری در تعالیم مرشدیه، دادن خدمات بین راهی به بازرگانان و مسافران و نیازمندان و همین‌طور توجه حاکمیت به طریقت‌ها در این عصر، از عوامل مهم رونق تجارت در میان پیروان این فرقه و به تبع آن عصر تیموریان بوده است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11443_919dad52738fee9e8eb4d5fa61c5f3e5.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 Palaces and gardens of Isfahan in early Islamic centuries based on historical documents کاخ‌ها و باغ‌های اصفهان در قرون اولیة اسلامی به استنادِ مکتوبات تاریخی 11 19 11444 10.30473/lhst.2024.68873.2859 FA عباسعلی احمدی دانشیار گروه باستان شناسی . دانشگاه شهرکرد. شهرکرد. ایران علیرضا انتشاری نجف آبادی کارشناسی ارشد رشته باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 2023 08 17 Most of the palaces of Iran's Islamic period belonged to later periods, and there are few remains of the palaces of the early Islamic centuries. Considering this deficiency and in the absence of archeological excavations, this research aims to explore and recognise the palaces and gardens of the early Islamic centuries of Isfahan, as one of the important centers of Iranian civilization between the first and 5th centuries of Hijri. It has been carried out by using historical sources and some contemporary researches and it tries to examine the situation of Isfahan in terms government buildings and noble palaces and gardens and identity their owners and location. The results showed that many palaces were built in Isfahan in the early Islamic centuries. They are divided into two categories: government palaces and gardens and private palaces and gardens. Since the first until third century of Hijri, government examples belonged to arab rulers and private examples mainly belonged to arab nobles. In the 4th and early 5th centuries of Hijri, with the selection of Isfahan as one of Al-e-Bouyeh's government centers, government and private palaces were mainly given to the members of this family. Although the change of the urban center of Isfahan from Jey to Yahudiyeh during the studied centuries, led to a change in the place of government examples; however, palaces and private gardens were built in both time periods, mainly on the edge of the river and the coast of Zayandehrud.. بیشتر کاخ‌های دورة اسلامی ایران به دوره‌هایی متأخر تعلق داشت و از کاخ‌های قرون اولیة اسلامی، آثار اندکی برجای مانده است. با در نظر گرفتن این کاستی و در غیاب ‌کاوش‌های باستان‌شناختی، در این پژوهش بازیایی و بازشناسی کاخ‌ها و باغ‌های قرون اولیه اسلامی اصفهان، به‌عنوان یکی از مراکز مهم تمدن ایرانی در فاصلة قرون 1 تا 5 هجری، مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با بهره‌گیری از منابع مکتوب تاریخی و برخی پژوهش‌های معاصر انجام شده و سعی برآن دارد تا در وهلة نخست وضعیت شهر اصفهان را از نظر داشتن بناهای حکومتی و کاخ‌ها و باغ‌های اعیانی و سپس هویت صاحبان این کاخ‌ها و باغ‌ها و نیز مکان‌گزینی آن‌ها را مورد بررسی قرار دهد. بر اساس نتایج حاصل شده، در اصفهان قرون اولیة اسلامی کاخ‌های زیادی ساخته شده بود. این اماکن در دو دستة کاخ‌ها و باغ‌های حکومتی و کاخ‌ها و باغ‌های خصوصی قرار گرفته و در سه قرن اول هجری، نمونه‌های حکومتی آن به حکام عرب و نمونه‌های خصوصی عمدتاً به اشراف عرب تعلق داشته است. در قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری، با انتخاب اصفهان به‌عنوان یکی از مراکز حکومتی آل‌بویه، کاخ‌های حکومتی و خصوصی عمدتاً به اعضای این خاندان تعلق گرفت. اگرچه تغییر مرکز شهری اصفهان از جی به یهودیه در فاصله قرون مورد مطالعه، تغییر مکانی نمونه‌های حکومتی را به دنبال داشت؛ با این وجود کاخ‌ها و باغ‌های خصوصی در هر دو مقطع زمانی، عمدتاً در حاشیه جی و ساحل زاینده‌رود ساخته می‌شد.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11444_1f5c802496dca3b6694cd62cf840bcee.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 The historical buildings Ramsar city and its role in sustainable tourism ابنیه تاریخی شهر رامسر و نقش آن در گردشگری پایدار 20 35 11445 10.30473/lhst.2024.69381.2868 FA محمد شورمیج دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران. 0000-0001-7709-8841 فاطمه رحمت پور کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران . Journal Article 2023 10 01 TThe current research aimed to investigat the impact of Pahlavi period historical monuments in Ramsar city on the growth and sustainable development of tourism. It has been done by using historical sources and field and questionnaire methods. According to the information and statistics obtained from the questionnaires distributed among the native community in the second half of 1401 and interviews with competent persons, it can be concluded that along with the natural attractions of Ramsar, the beautiful and attractive historical buildings of the Pahlavi period, have increased the tourists’ stay time in the city and has become a factor for creating employment and earning income for the local community. The findings of the research show that the annual increase in the arrival of tourists to Ramsar has a direct relationship with the historical monuments of this city. The native community of the region also supports cultural-historical tourism and in case of principled planning and legal and efficient management in the maintenance and restoration of historical monuments, it will become a sustainable tourism, that its important result is the creation of employment for the young generation and earning more income for the tradesmen, the market and the indigenous people of the region. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آثار تاریخی دوره پهلوی شهر رامسر در رشد و توسعه پایدار گردشگری و با استفاده از منابع تاریخی و روش میدانی و پرسشنامه‌ای، انجام شده است. با توجه به اطلاعات و آمار به دست آمده از پرسشنامه‌های توزیع شده میان جامعه بومی در نیم سال دوم 1401 و مصاحبه با اشخاص ذی‌صلاح، می‌توان نتیجه گرفت که در کنار جاذبه‌های طبیعی شهر رامسر، وجود بناهای تاریخی زیبا و جذاب دوره پهلوی، سبب افزایش مدت زمان ماندگاری گردشگران در شهر و عاملی برای اشتغال‌زایی و کسب درآمد جامعه بومی شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد افزایش سالیانه ورود گردشگر به شهر رامسر، ارتباط مستقیمی با آثار تاریخی این شهر دارد. جامعه بومی منطقه نیز از گردشگری فرهنگی-تاریخی حمایت می‌کند و در صورت برنامه‌ریزی اصولی و مدیریت قانونمند و کارآمد در نگهداری و مرمت آثار تاریخی، به گردشگری پایدار تبدیل خواهد شد که نتیجه مهم آن اشتغال‌زایی قشر جوان و کسب درآمد بیشتر برای کسبه، بازار و اقشار بومی منطقه خواهد بود.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11445_ddb2aab0a0a0fef7c3eff107dd6fbc33.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 From Agade to Meluḫḫa; Economic prosperity of the Persian Gulf region in the late third Millennium B.C. از اگده تا ملوخّه؛ شکوفایی اقتصادی سرزمین های پیرامون خلیج فارس در اواخر هزارۀ‌ سوم ق.م. 36 48 11446 10.30473/lhst.2024.69678.2871 FA حمیدرضا پیغمبری گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران 0000-0003-0636-772X حسین بادامچی گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2023 11 11 In the late third millennium BCE, the Persian Gulf and its surrounding regions—particularly Dilmun, Marḫaši, Magan, and Meluḫḫa —gained significant prominence in the royal inscriptions, economic records, and literary texts of Mesopotamia. These sources highlight the wealth and power of the region’s inhabitants and underscore the establishment of dynamic trade networks, alongside efforts to exert control over these areas. This research, conducted using a descriptive-analytical approach, aims first to outline the historical geography of the region. By analyzing historical documents alongside archaeological evidence, it explores then the factors behind the region's renown and strategic importance. The findings indicate that terrestrial trade routes became increasingly unsafe and disrupted during this period due to ongoing wars and hostilities between Mesopotamia, Elam, and their allies. Consequently, merchants shifted to maritime trade routes to access goods from the Iranian plateau and the Indus Valley. Despite the challenges and dangers of seafaring, the significant economic advantages it offered drew the interest of Sumerian and Akkadian rulers. This study concludes that the wealth and fame of these intermediary regions stemmed largely from their pivotal role in facilitating Persian Gulf trade. کتیبه‌‌های شاهی و متون اقتصادی و حتی ادبی بین‌‌النهرین در اواخر هزارۀ سوم ق.م. بیش از هر زمان دیگری به خلیج‌‌فارس و سرزمین‌‌های این منطقه، به‌‌ویژه دیلمون، مَرخشی، مَگن و مِلوخَّه، اشاره دارند. این متون از ثروت و گاه قدرت مردمان ابن سرزمین‌‌ها سخن می‌‌گویند و بر برقراری رابطۀ بازرگانی پویا یا اقداماتی در جهت تسلط بر این مناطق دلالت دارند. در این پژوهش که به شیوۀ توصیفی-تحلیلی به نگارش درآمده است، نخست تلاش شده تصویری از جغرافیای تاریخی منطقه ارائه شود و سپس با تحلیل مدارک تاریخی و با کمک‌گرفتن از داده‌‌های باستان‌‌شناختی به این پرسش پاسخ داده شود که دلایل شهرت این نواحی و توجه به آنها چه بوده است. بررسی‌‌ها نشان می‌‌دهد که در هزارۀ سوم ق.م. راه‌های خشکی در اثر جنگ‌‌های ویران‌‌گر و خصومتی که‌‌ پیوسته میان بین‌النهرین و عیلام و متحدانش در جریان بود، ناامن و مهجور شد و فعالیت‌‌های بازرگانی با نوسان و اختلال مواجه گردید. از این رو، بازرگانان برای دستیابی به کالاهای شرق فلات ایران و درۀ سند به راه‌‌های دریایی روی آوردند. دریانوردی در آن روزگار با وجود دشواری‌‌ها و خطراتش، منافع بسیاری در پی داشت و حتی پادشاهان بزرگ سومر و اکّد را به خود جلب کرد. تحقیق حاضر نشان می‌‌دهد که این جریان سبب اصلی ثروت و شهرت سرزمین‌های عمدتاً واسطه در بازرگانی خلیج‌‌فارس گردیده است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11446_02db5f9cc5ef9543aaf8c56debc26229.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 Socio-cultural developments in Rasht women’s life (based on documents and Peik-e Sa’adat- Nesvan magazine-1921-1931) تحولات فرهنگی-اجتماعی زندگی زنان رشت (با تکیه بر اسناد و نشریه پیک سعادت نسوان- 1310-1300 ش) 49 60 11447 10.30473/lhst.2024.69763.2875 FA معصومه حنیفه دانشجوی دکترا تاریخ دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران محمدامیر شیخ نوری گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران Journal Article 2023 11 18 The Gilan region, positioned as a bridge between Iran and its northern neighbors, has always been susceptible to modernizing influences. The modernization of women in Gilan gained momentum following the Constitutional Revolution and the subsequent establishment of girls' schools. This process further accelerated with the emergence of women's societies in Rasht, notably the "Peyk Sa’adat Nesvan Society," managed by Roshanak No’doust and active from 1300 to 1310 (Iranian calendar). The question arises as to what impact the Peyk Sa'adat Nesvan magazine had on the cultural and social life of Rasht women? The findings suggest that the magazine aimed to foster self-confidence among women, promote modern education, and combat societal injustices. The analysis employs historical methodologies and descriptive-analytical approaches. Utilizing articles from the magazine, archival materials, and library resources, the study examines key indicators including education, maternal health, employment, and marriage. . منطقه گیلان، به‌عنوان پل ارتباطی ایران و کشورهای همسایه شمالی همواره تحت ‌تأثیر جریان نوگرایی قرار داشت. روند نوگرایی زنان پس از مشروطیت و به‌دنبال احداث مؤسسات آموزشی دخترانه آغاز گردید، این رویه با شکل‌گیری جمعیت‌های ویژه زنانه در شهر رشت، سرعت گرفت. از میان این انجمن‌ها، «جمعیت پیک ‌سعادت ‌نسوان»، به ‌مدیریت روشنک نوعدوست، بود که در سالهای 1300-1310 ش فعالیت داشت. این پرسش مطرح می‌شود که نشریه پیک ‌سعادت ‌نسوان، چه تأثیری بر حیات فرهنگی- اجتماعی زنان رشت داشت؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هدف این نشریه ایجاد خودباوری در میان زنان، تشویق بانوان به آموزش‌های نوین و مبارزه با بی‌عدالتی در جامعه بود. این مطالعه با استفاده از روش تاریخی و رویکردهای توصیفی- تحلیلی، به ‌تحلیل و بررسی در این زمینه می‌پردازد. داده‌های پژوهش مقالات نشریه پیک ‌سعادت ‌نسوان، اسناد آرشیوی و منابع کتابخانه‌ای است. پژوهش پیش‌رو بررسی خود را پیرامون شاخص‌های آموزش، سلامت مادران، اشتغال و ازدواج بانوان قرار داده ‌است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11447_4645b4c3c309f410d26b46d7c74232e7.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 Investigating the oldest historical document related to Imamzadeh Ali Ibn Bagher’s place of martyrdom بررسی قدیمی‌ترین سند تاریخی در رابطه با مشهد امام‌زاده علی ‌بن ‌باقر(ع) 61 70 11448 10.30473/lhst.2024.70136.2883 FA صادقی علوی محمود استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2024 01 01 Imamzadeh Ali Ibn Bagher is one of the most famous Imamzadehs of Kashan region that despite his fame and importance, not much scientific historical research has been done on him. Diwan Abulreza Ravandi is one of the oldest written sources that provides researchers useful information about him and can be studied as a historical document. Analytical investigation of Ravandi's references to the imamzadeh in various poems is the issue of interest in this research. By analyzing the historical data of Rawandi in relation to Ali Ibn Bagher in the three areas of lineage, tomb and age, as well as some hadiths attributed to the imamzadeh’s place of martyrdom, we can conclude that apparently in the sixth century, the attribution of the imamzadeh to Imam Bagher was very famous. Also, Imamzadeh’s shrine was rebuilt during this period and his place of martyrdom which is known Mashhad Ardahal, was known only as Barkers or Barkersef Mashhad and probably as a result of the urban development of the contemporary period, it became famous as Ardahal. It is worth mentioning that about some hadiths mentioned in this regard, we should reflect more. امام‌زاده علی‌بن‌باقر یکی از مشهورترین امام‌زاده‌های منطقه کاشان است که علیرغم شهرت و اهمیت، پژوهش‌های تاریخی علمی چندانی در رابطه با وی انجام نشده است. دیوان ابوالرضا راوندی از قدیمی‌ترین منابع مکتوبی است که در رابطه با مشهد این امام‌زاده اطلاعات مفیدی در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد و به‌عنوان یک سند تاریخی قابل بررسی است. بررسی تحلیلی اشاره‌های راوندی در قصاید مختلف به این امام‌زاده مسئله مورد توجه در این پژوهش است. با تحلیل تاریخی داده‌های راوندی در رابطه با علی‌بن‌باقر در سه حوزه نسب، مقبره و قدمت و همچنین برخی احادیث منتسب به مشهد این امام‌زاده می‌توان نتیجه گرفت که ظاهراً در قرن ششم انتساب این امام‌زاده به امام باقر شهرت فراوان داشته است. همچنین بارگاه مرقد امام‌زاده در این دوره بازسازی می‌شود و مشهد وی برخلاف امروزه که به مشهد اردهال معروف است تنها به مشهد بارکرز یا بارکرسف مشهور بوده و احتمالا در نتیجه توسعه شهری در دوره معاصر به اردهال شهرت یافته است. شایان ذکر است که برخی احادیث ذکرشده در این رابطه محل تأمل بیشتر است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11448_021ce433094552ea1a2cba206dd7aeb9.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 Recognizing and locating "Barzeh" and its adaptation to Saqez city بازشناسی و مکان‌یابی «برزه» و انطباق آن با شهرستان سقز 71 81 11468 10.30473/lhst.2024.70280.2885 FA صالح امین پور استادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران عبدالله ساجدی استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران جمال خسروی استادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2024 01 15 In the early Islamic centuries, Barzeh was a district, a place and a stage on the way from "Dinevar" to "Maragheh" and was located in Azarbaijan province. Due to the great importance of Azarbaijan, many sources have introduced its different regions and made brief references to some regions. One of these areas is Barzeh. At first, this area was one of the nearby District, and then with the addition of several villages, it became a new District. Muslim Arabs settled in this District and made it prosperous and famous. The name of Barzeh was mentioned in the sources until the Seljuk period, and after that, for unknown reasons, it disappeared. The current research seeks to investigate, identify and locate the Brazeh District. In this research, first-hand sources including historical sources, Masalik and Mamalik books and other early centuries Islamic books as well as research sources and new researches have been used. This research aims to answer the question, which point is Barzeh mentioned in the early Islamic centuries? And which area is it compatible with today? According to the review of the sources, comparing the maps and calculating the mentioned distances, the results of the research indicate that Barzeh can be compared with the current city of Saqez in Kurdistan province. This descriptive and analytical article has been done in a library method using slips extracted from first-hand historical and geographical sources and other reference books and geographical maps. در قرون اولیه اسلامی، برزه؛ ناحیه، منزل و مرحله‌ای در مسیر دینور به مراغه بوده و در ایالت آذربایجان قرار داشته است. نظر به اهمیت فراوان ایالت آذربایجان، منابع متعدد به معرفی نواحی مختلف آن پرداخته‌ و به بعضی از نواحی اشاره‌های مختصری نموده‌اند. یکی از این نواحی برزه است. این ناحیه ابتدا جزو کوره‌های مجاور بوده و سپس با اضافه شدن چند روستا به کوره جدیدی تبدیل ‌شده است. اعراب مسلمان در این کوره اسکان‌ یافته و باعث رونق و شهرت آن شده‌اند. نام برزه تا دوران سلجوقیان در منابع ذکر شده و پس ‌از آن به دلایل نامعلومی، ناپدید شده است. تحقیق حاضر به دنبال بررسی، بازشناسی و مکان‌یابی کوره برزه است. در این پژوهش از منابع دست ‌اول شامل منابع تاریخی، کتاب‌های مسالک و ممالک و سایر کتب اسلامی قرون اولیه و نیز منابع پژوهشی و تحقیقات جدید استفاده ‌شده است. این پژوهش درصدد آن است که به این سؤال پاسخ دهد که برزه مذکور در سده‌های آغازین اسلامی، کدام نقطه است؟ و با کدام ناحیه امروزی قابل تطبیق است؟ با توجه ‌به بررسی منابع، تطبیق نقشه‌ها و محاسبه مسافت‌های ذکرشده، نتایج پژوهش حاکی از آن است که برزه با شهرستان سقز کنونی در استان کردستان قابل تطبیق است. این مقاله به روش کتابخانه‌ای و با استفاده از فیش‌های مستخرج از منابع دست ‌اول تاریخی و جغرافیایی و سایر کتب مرجع و نیز استفاده از نقشه‌های جغرافیایی و به شیوه توصیفی و تحلیلی انجام‌گرفته است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11468_b7a0738985358c99de10f44a571abd67.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 Demographic changes in Qazvin from Safavid to the end of the Nasrid era تغییرات جمعیّتی قزوین از صفویّه تا پایان عصر ناصری 82 95 11469 10.30473/lhst.2024.70689.2895 FA امیرحسین حاتمی دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران. Journal Article 2024 02 25 Qazvin in recent centuries, especially from the Safavid period onwards has always been influenced by important political, social and economic developments due to its special geographical and historical location. These developments have affected all aspects of urban life, especially the population. Therefore, in this study, we attempted to analyze and study these changes by explaining the most important components affecting demographic changes. Based on the findings, demographic changes in Qazvin have been directly related to general developments in the country. In fact, a set of factors such as political factor (the transfer of the capital to and from Qazvin), social factor (different ethnic-tribal groups’ displacement), military factor (multiple wars), economic factor (economic boom or recession) and natural factors (disease and earthquake) have caused the most demographic changes in Qazvin. قزوین در چند سده اخیر بویژه از دوره صفوی به بعد به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و تاریخی خود، همواره متأثر از تحولات مهم سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بوده است. این تحولات همه جنبه‌های زندگی شهری بویژه جمعیّت قزوین را تحت تأثیر قرار داده است. از این رو، در این پژوهش تلاش می‌گردد با روش تحلیلی ـ تطبیقی و با هدف توضیح مهمترین مؤلفه‌های تأثیرگذار بر تغییرات جمعیتی، این تغییرات مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. بر مبنای یافته‌های پژوهش تغییرات جمعیتی قزوین ارتباط مستقیمی به تحولات کلی و عمومی در سطح کشور داشته است. در واقع مجموعه عواملی همانند عامل سیاسی (انتقال پایتخت)، عامل اجتماعی (جابجایی‌های گروه‌های مختلف قومی ـ قبیله‌ای)، عامل نظامی (جنگ‌های متعدد)، عامل اقتصادی (رونق یا رکود اقتصادی) و عوامل طبیعی (بیماری و زلزله) بیشترین دگرگونی‌های جمعیتی در قزوین را در پی داشته است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11469_bb0d3aca520d6f36569100234f63906c.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 The grounds and consequences of Alimurad Khan Mamivand Bakhtiari's uprising (1148-1149 AH) in the period of Nader Shah Afshar زمینه‌ها و پیامدهای قیام علیمرادخان مَمیوند بختیاری(1149-1148.ق) در زمان نادرشاه افشار 96 107 11472 10.30473/lhst.2024.68261.2847 FA محمدرضا علم استاد گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز-ایران سجاد پاپی دانشجوی دکترای تاریخ ایران دوره اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز- ایران Journal Article 2023 06 15 Bakhtiari clan and its khans made many political-military activities to get political power during the periods of Afsharid and Zand. One of the first activities is Alimoradkhan Mamivand’s uprising. This is the first uprising that happened in Iran after Nadershah's coronation. In 1148 A.H., Alimoradkhan raised up in the Middle Zagros region to remove Nadershah and return the monarchy to the Safavid dynasty. Although this uprising failed quickly, but it had important consequences in Bakhtiari region. This research, with an analytical approach, answers the basic questions: what were the grounds of Alimoradkhan's uprising and what were its consequences? The data show that Alimoradkhan raised up a great uprising in the Middle Zagros region by using Bakhtiari warriors present in Nadershah's army dissatisfaction, the people's tendency to Safavid dynasty, the Bakhtiari mountainous region, and finally the people's dissatisfaction about the economic pressures of the Afsharid government. The most important consequences of this unsuccessful and short-lived uprising were extensive losses of life and property damages to the people of the Middle Zagros region, the deportation of more than 10,000 Bakhtiari nomads to Khorasan, and planning for the widespread presence of the Bakhtiari in Nadershah's subsequent conquests, especially the conquest of Kandahar. . ایل بختیاری و خوانین آن در دوره‎های افشاریه و زندیه برای دستیابی به قدرت سیاسی، تحرکات سیاسی- نظامی فراوانی انجام دادند. یکی از نخستین تحرکات، قیام علیمرادخان مَمیوند بختیاری است. این نخستین قیامی است که بعد از تاجگذاری نادرشاه افشار در ایران به وقوع پیوست. علیمرادخان در سال 1148ق. قیام بزرگی را در منطقۀ زاگرس میانی با هدف خلع نادرشاه از پادشاهی و بازگرداندن سلطنت به خاندان صفوی شکل داد. اگرچه این قیام به سرعت درهم شکسته شد، اما پیامدهای مهمی در منطقۀ بختیاری درپی داشت. این پژوهش با رویکردی تحلیلی، درپی پاسخ به این سؤال اساسی است که قیام علیمرادخان دارای چه زمینه‌هایی بوده و چه پیامدهایی به دنبال داشته است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که علیمرادخان با بهره‌گیری از نارضایتی بختیاری‌های حاضر در سپاه نادرشاه، گرایش مردم به خاندان صفوی، منطقۀ کوهستانی بختیاری و در نهایت نارضایتی مردم از فشارهای اقتصادی دولت نوتأسیس افشاریه، قیام بزرگی را در منطقۀ زاگرس میانی برپا نمود. خسارت‌های جانی و مالی فراوان به مردمان منطقۀ زاگرس میانی، تبعید بیش از 10 هزار نفر عشایر بختیاری به خراسان و زمینه‎‎سازی برای حضور گستردۀ بختیاری‌ها در فتوحات بعدی نادرشاه، به ویژه فتح قندهار از مهمترین پیامدهای این قیام ناکام و کم‌دوام بود.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11472_c7edba99ec090f36de553538aecee25b.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 Studying factors influencing the rise and fall of Asefiyeh religious school activities in Barforoosh during the Qajar era based on documents بررسی عوامل فراز و فرودهای فعالیت مدرسة آصفیه بارفروش در روزگار قاجار با تکیه بر اسناد 108 122 11473 10.30473/lhst.2024.70600.2893 FA یوسف الهی دانشجوی دکترای تاریخ اسلام، دانشگاه پیام نور تهران، ایران. محمدرضا نصیری(دکتر) استاد گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. حسین هژبریان استادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2024 02 22 Education is one of the important elements in the formation and development of civilizations, and the transmission of cultural teachings and concepts, which involves many factors in its rise and fall. During the Qajar era, educational institutions and religious schools developped in the country, especially in Mazandaran that its clear example is Asefiyeh school in Barforoosh. This article aims to answer this question: what factors have influenced the rise and fall of the activities of the religious school of Asefiyeh Barforoosh (present Babol) through a descriptive-analytical approach relying on historical sources and revisiting endowment and other documents. The objective has been to identify influential factors on the foundation, evolution, and decline of that school. The hypothesis relies on the point that besides Mirza Mohammad Shafie Mazandarani's support, political, cultural, and social changes occurred in Mazandaran after him, especially in Barforoosh, had a significant impact on the rise and fall of this school activities. . تعلیم و تربیت یکی از عناصر مهم تکوین و توسعة تمدن‌ها و انتقال آموزه‌ها و مفاهیم فرهنگی می‌باشد که عوامل متعددی در فراز و فرود آن دخیل است. در عصر قاجاریه، شاهد گسترش نهادهای آموزشی و مدرسه‌های علوم دینی در کشور، به‌ویژه مازندران هستیم که نمونة بارز آن مدرسة آصفیه شهر بارفروش (بابل کنونی) است. هدف از این پژوهش، شناخت عـوامل تأثیرگذار بر بنیاد، تکامل و انحطاط این مدرسه است. در این مقاله سعی شد با استفاده از روش تاریخی (تکیه بر منابع کتابخانه‌ای و بازخوانی وقف‌نامه‌ها و دیگر اسناد) با رویکرد توصیفی– تحلیلی به این پرسش پاسخ داده شود که عوامل فراز و فرود فعالیت مدرسة دینی آصفیه بارفروش چه بود؟ یافته‌های پژوهش نشان داد که افزون بر حمایت‌های میرزامحمد شفیع مازندرانی، تحولات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در دوران پس از او در مازندران به ویژه در شهر بارفروش، تأثیر قابل توجهی در فراز و فرود فعالیت این مدرسه داشت.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11473_797f5d5a1a8c664ddfd1198fe8ccd8d2.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 Investigating the economic situation of Greater Khorasan during the reign of Shah Ismail I based on studies of changes in the weight of coins (case study: coins of Astan Quds Razavi Museum) بررسی اوضاع اقتصادی خراسان بزرگ در دورة حکومت شاه اسماعیل اول بر مبنای تغییرات وزن سکه‌ها‌ (مطالعه موردی: سکه‌های موزه آستان قدس رضوی) 123 136 11502 10.30473/lhst.2024.71053.2901 FA مهلا نجاریان طوسی دانشجو دکترای باستان شناسی اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0001-6124-6459 حسن هاشمی زرج آباد دانشیار باستان شناسی اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. عابد تقوی استادیار باستان شناسی اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0002-0980-9290 Journal Article 2024 04 18 Because coins are available to everyone to use in trade, their analysis and comparison can help us better understand some historical ambiguities during the reign of Shah Ismail and the role of Great Khorasan as one of the important states with a high distribution of mints. Mints which represented the economic power of the government, were established in cities by economic, political, military and communication importance. Political changes had a direct effect on determining the weight of coins in a mint. This research aimed to study the weight and diameter of coins and investigate the economic situation in Greater Khorasan. Because the weight of coins is valuable in socio-economic discussions. Therefore, this descriptive-analytical article using the historical method and study of numismatics and Khorasan mints, tries to answer this question: what are the effective factors in the extreme changes in the weight of coins in the period of 916-928 A.H. (1510-1522 A.D.) The results show that political and economic events affected the minting of coins, and the government prevented inflation and established economic balance in trade affairs by decreasing and increasing the weight of coins. . با توجه به اینکه سکه‌ها به‌عنوان وسیله‌ای برای تبادلات تجاری و اقتصادی در دسترس عموم قرار دارند، تحلیل و مقایسه آن‌ها می‌تواند به ما در درک بهتری از برخی ابهامات تاریخی در دوره حکومت شاه اسماعیل و نقش خراسان بزرگ به‌عنوان یکی از ایالت‌های مهم با پراکنش بالای ضراب‌خانه‌ها کمک کند. ضراب‌خانه‌ها که نمایانگر قدرت اقتصادی حکومت بودند، در شهرهایی با اهمیت اقتصادی، سیاسی، نظامی و راه‌های ارتباطی تأسیس می‌شدند و تغییرات سیاسی تأثیر مستقیمی در تعیین وزن سکه‌ها در یک ضراب‌خانه داشت. هدف اصلی این پژوهش، مطالعه وزن و قطر سکه‌ها و بررسی وضعیت اقتصادی در خراسان بزرگ است، چرا که میزان و مقدار سکه‌ها از نظر وزنی یکی از زمینه‌های ارزشمند مباحث اجتماعی اقتصادی است. این مقاله با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با استفاده از روش تاریخی و مطالعه سکه‌شناسی و بررسی ضراب‌خانه‌های خراسان، سعی در پاسخ به این سؤال را دارد که چه عواملی در تغییرات شدید وزن سکه‌ها در بازه زمانی 916-928 ق (1510-1522 م) دخیل بودند؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد که رویدادهای سیاسی و اقتصادی بر ضرب سکه تأثیرگذار بود و دولت با کاهش و افزایش وزن سکه‌ها، از تورم جلوگیری و توازن اقتصادی در امور تجاری برقرار می‌کرد.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11502_3794746b19f585ceb9bef6586e86b0fe.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 12 شماره دوم، پیاپی 24، بهار و تابستان 1403 2024 11 21 A Reflection on the Status of Endowments and the Challenges of the Endowment Institution of Khamsa (Zanjan) during the Reza Shah Era تأملی بر وضعیت موقوفات و چالش‌های نهاد اوقاف خمسه (زنجان) در دوره رضاشاه 137 152 11867 10.30473/lhst.2024.71645.2921 FA حسن رستمی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، گروه تاریخ و تمدن اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان ، ایران Journal Article 2024 06 25 The culture of endowment has long held great importance among various classes of Iranians; however, the lands and properties endowed have occasionally been subject to misuse and exploitation by different groups. In the Khamsa region (Zanjan), the extent of endowments and the status of the endowed properties were unclear until the late Qajar period. During the Constitutional Revolution, with the establishment of the Ministry of Education, Endowments, and Luxury Industries, the issue of reviewing and overseeing endowments began. However, in various regions, including Khamsa, objections were raised by the endowers. This trend continued during the reign of Reza Shah. The main research question in this study is: Considering the status of the endowments in the Khamsa region, what challenges and constraints did the Endowment Institution of Khamsa face? Based on initial findings, part of the endowments in Zanjan during the Qajar era were subject to misuse. In the Reza Shah period, under the leadership of Etezad Razani, the process of reviewing the files began. Despite the initial ups and downs and certain shortcomings, such as a lack of financial and human resources, with the support of the ministry and the diligence of the officials, the situation of the endowments was partially organized, and several important cases were completed. Nevertheless, the government’s actions caused instability in the position and functions of the endowment institution. Although these actions were effective in reforming some processes and organizing matters related to endowments, in reality, the management of a large number of endowment properties was taken over by the government, either under the title of unknown trustees or by claiming the non-compliance of the trustees—an action that conflicted with the intentions of the founders. This study, utilizing library resources and articles, focuses on documents from various organizations and families, using a historical method and a descriptive-explanatory approach to the subject. . فرهنگ وقف از دیرباز اهمیت بالایی در میان طبقات مختلف ایرانی داشته، اما اراضی و املاک وقفی برخی مواقع مورد سوء استفاده و سودجویی گروه‌های مختلف قرار گرفته است. در ولایت خمسه (زنجان) تا اواخر دوره قاجاریه میزان وقف و وضعیت موقوفات مشخص نبود. در عصر مشروطه با تأسیس وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه، موضوع بررسی و نظارت بر موقوفات آغاز شد، اما در مناطق مختلف از جمله خمسه، اعتراضاتی از سوی موقوفه‌داران صورت گرفت. این رویه در دوره رضا شاه نیز استمرار یافت. سؤال اساسی پژوهش حاضر این است که با توجه به وضعیت موقوفات منطقه خمسه، نهاد اوقاف خمسه با چه چالش‌ها و تنگناهایی روبرو شد؟ بر اساس یافته‌های اولیه، بخشی از موقوفات زنجان در عصر قاجار با سوء‌استفاده مواجه شد. در دوره رضا شاه، با ریاست اعتضاد رازانی ، روند بررسی پرونده‌ها آغاز شد. اداره با وجود فراز و نشیب‌های نخستین و برخی کاستی‌ها نظیر کمبود منابع مالی و انسانی‌، با پشتیبانی وزارتخانه و ممارست مأموران، تاحدودی به وضعیت موقوفات سامان داد و تعدادی از پرونده‌های مهم را به پایان رساند. با این حال، اقدامات دولت در جایگاه نهاد وقف و کارکردهای آن ایجاد تزلزل نمود. این اقدامات گرچه در اصلاح برخی فرایندها و سامان دهی به امور مرتبط با اوقاف، موثر واقع شد ولی در حقیقت، تولیت بخش زیادی از املاک وقفی با عناوین مجهول التولیه یا به بهانه عدم تمکین متولیان، در اختیار دولت قرار گرفت؛ اقدامی که در تعارض با نیات واقفان بود. پژوهش حاضر ضمن بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و مقاله‌ها، با تکیه بر اسناد سازمان‌های مختلف و خاندان‌ها، با روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تبیینی به موضوع پرداخته است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_11867_f07a74c78a7486e4439cbe5925b91dad.pdf