دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 The role of land reforms in increasing social tensions during 1963 to 19787 in Isfahan province نقش اصلاحات ارضی در افزایش تنش‌های اجتماعی طی سالهای ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷ ش، در استان اصفهان 1 16 10606 10.30473/lhst.2023.67077.2812 FA حمید بصیرت منش استادیار گروه تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. سید محمود سادات بیدگلی استادیار گروه تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. محمد ابراهیمی فیلوری دانشجوی دکترای تخصصی تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2023 03 03 Background and purposes: The land reform plan at the beginning of 1965 was a part of the modernization and change of the social structure of Iran project during the Pahlavi era. This plan had many consequences in political, cultural and social fields. Although land reforms in Isfahan destroyed a traditional and old order; but it could not replace it with a new system and it led to social tensions between the owners, farmers and implementers of land reforms (the government). The purpose of this research is to document social tensions resulting from land reforms in Isfahan province. Method: This descriptive-analytical research has been done with documentary method and historical research based on archival documents. Findings and conclusions: The land reforms plan in Isfahan not only did not create social balance, but also resulted in fragmentation of lands, lack of fair distribution of land and consequently unemployment, poverty and deep differences between owners, farmers and Pahlavi government. This involved the villagers and caused the urban balance and migration and marginalization disruption. . ضرورت انجام تحقیق و هدف: طرح اصلاحات ارضی در آغاز دهه‌ی ۱۳۴۰ ه.ش بخشی از پروژه‌ی نوسازی و تغییر ساختار اجتماعی ایران دوران پهلوی بود. این طرح، پیامدهای زیادی در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی به دنبال داشت. اصلاحات ارضی در اصفهان، اگرچه یک نظم سنتی و کهن را فروریخت؛ اما نتوانست نظام نوینی را جایگزین آن سازد و منجر به تنش‌های اجتماعی مابین ملاکین، زارعان و مجریان اصلاحات ارضی (دولت). شد. هدف از این پژوهش بررسی اسنادی تنش‌های اجتماعی حاصل از اصلاحات ارضی در استان اصفهان است. روش: با روش اسنادی و تحقیق تاریخی و شیوه توصیفی- تحلیلی و بر پایه اسناد و مدارک آرشیوی به بررسی این موضوع پرداخته شده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: اجرای طرح اصلاحات ارضی در اصفهان، نه‌تنها تعادل اجتماعی ایجاد نکرد، بلکه موجبات خرد شدن اراضی، عدم تقسیم عادلانه‌ی زمین و به‌تبع آن بیکاری، فقر و اختلافات عمیق میان ملاکین، زارعین و دولت پهلوی شد. این امر روستائیان را درگیر کرد و موجب برهم خوردن تعادل شهری و پدیده مهاجرت و حاشیه‌نشینی شد.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10606_7e29a5e76a8a65c7f113273c5887cbf9.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 The position and function of the Ziyad Oghli Qajar dynasty in Caucasus developments during the reign of Shah Tahmasb I Safavid (with emphasis on the role of Shahverdi Sultan Ziyad Oghli Qajar) جایگاه و کارکرد خاندان زیاداوغلی قاجار در تحولات قفقاز در دوره شاه طهماسب اول صفوی (با تأکید بر نقش شاهوردی‌سلطان زیاداوغلی قاجار) 17 30 10526 10.30473/lhst.2023.60005.2626 FA فاطمه جعفرنیا استادیار دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. محمد عزیزنژاد دکتری تاریخ ایران اسلامی رمضان بیدار پژوهشگر تاریخ Journal Article 2021 07 17 Ziyad Oghli Qajar dynasty was among the important and influential families in the Caucasus who emerged from the transformation process of the political and administrative structure of the Safavid government. This dynasty developed from the Qajar tribe and gained power in Karabakh by the support of the Safavid kings. Ziyad Oghli dynasty was one of the most important advocates of the establishment and perpetuation of the political sovereignty of the Safavid state in the Caucasus. There is no clear picture of their political and military role in Karabakh during the reign of Shah Tahmasb I, and therefore, further studies is essential. This research attempted to answer the question: What was Ziyad Oghli dynasty’s role in the political developments of the Caucasus during the reign of Shah Tahmasb I? The findings showed that the Ziyad Oghli dynasty was responsible for the security and protection of the Safavid frontiers against the Ottomans. Moreover, they had to deal with Georgia's internal affairs and suppress the riots against the Safavid state in the eastern parts of Georgia. In other words, their most important role was to stabilize and perpetuate the political sovereignty of the Safavid state in the Caucasus.The research was a descriptive and analytical study. خاندان زیاداوغلی قاجار از خاندان‌‌های مهم و بانفوذ منطقه‌ی قفقاز بودند که از فرآیند دگرگونی ساختار سیاسی و اداری حکومت صفوی پدید آمدند. این خاندان تیره‌‌ای از ایل قاجار بودند که با حمایت پادشاهان صفوی در نواحی قراباغ قدرت گرفتند و از حامیان مهم استقرار حاکمیت سیاسی صفویه در منطقه‌ی قفقاز به شمار می‌‌رفتند. عدم تصویر روشن از نقش‌‌آفرینی این خاندان در منطقه‌ی قفقاز در عرصه‌‌‌ی سیاسی و نظامی در دوره‌ی حکمرانی شاه‌طهماسب اول از مسائل تاریخی است که احتیاج به واکاوی دارد. این پژوهش درصدد پاسخ به این سوال است که این خاندان با محوریت شاهوردی ‌‌سلطان زیاد اوغلی چه نقشی در تحولات سیاسی قفقاز در دوره‌ی شاه طهماسب اول داشتند؟ هدف اصلی این پژوهش تبیین عملکرد شاهوردی ‌‌سلطان زیاد اوغلی جدّ این خاندان در دوره‌ی شاه‌طهماسب اول در حوادث سیاسی قفقاز است. یافته‌‌ها نشان می‌‌دهد که خاندان زیاد اوغلی حراست از سرحدهای دولت صفوی در مقابل عثمانی‌‌ها را بر عهده داشتند. همچنین رسیدگی به امور داخلی گرجستان و سرکوب شورش‌‌های ضد حکومت صفوی در گرجستان از دیگر وظایف این خاندان بود. به عبارت دیگر، مهمترین نقش این خاندان، تثبیت و استمرار حاکمیت سیاسی حکومت صفوی در منطقه‌ی قفقاز بود. روش‌‌ مورد استفاده در این پژوهش مبتنی بر روش توصیفی و تحلیلی است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10526_c922d469bd75dc52c0ab821ad5ed5898.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 Gavrudi dynasty’s policy in interaction with Timurid and Turkmen governments سیاست خاندان گاورودی در تعامل با حکومت های تیموری و ترکمنان 31 40 10629 10.30473/lhst.2023.63417.2737 FA اسماعیل حسن زاده دانشیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. حجت نیک نفس دکترای ایرانشناسی، مدرس گروه معارف دانشگاههای آذربایجان شرقی. ایران Journal Article 2022 03 29 Study ruling families’ rise of power after the decline of the central powers shows the historical process of passing from centralized Iranian governments to local governments. Unfortunately, theoretical studies related to family history have not yet begun in Iran, so that the emergence and decline of ruling families can be examined in detail. This article studies and analyzes fall of the Gavrudian in Gavrudi region near Hamedan and Kurdistan and in particular Gavrudian's policy towards the three governments of kara kouynlu, Timurid, and Ak kouynlu. The main problem of the Gavrudians who ruled during the 9th century that they could adjust their interests to the three governments’ different and fluid interests. Thus, the fluidity of central governments’ interests led to the Gavrudians’ reaction fluidity and complexity. They could not establish a strong and stable power against the central governments’ centralist policies. The rapid changes forced them to adopt immediate and opportunistic policies. Therefore they became confused. In addition, intra-family rivalries and the performance of rival families reduced their power. بررسی قدرت‌‌گیری خاندان‌‌ حکومتگر پس از افول قدرت‌‌های مرکزی، روند تاریخی گذر از حکمرانی‌‌های متمرکز ایرانی به حکمرانی‌‌های محلی را نشان می‌‌دهد. متأسفانه مطالعات نظری مربوط به خاندان‌‌شناسی در ایران هنوز آغاز نشده‌‌است تا بتوان با تکیه بر آن ظهور و افول خاندان‌های حکومتگر را مورد بررسی تطبیقی دقیق قرار داد. این مقاله روند قدرت‌‌گیری و افول قدرت خاندان گاورودیان در منطقه گاورود بین همدان و کردستان ‌‌و به طور مشخص سیاست گاورودیان در قبال سه حکومت قراقوینلو، تیموری و آق‌قوینلو را مورد بررسی و تحلیل قرار می‌‌دهد. یکی از مشکلات فراروی این خاندان، تغییر سریع حکومت‌‌ها در ایران بود. مساله اصلی گاورودیان که در طول سده‌ی نهم قمری بر ایران حاکم شدند، این بود که بتوانند منافع خود را با منافع متفاوت و سیّال این سه حکومت تنظیم کنند. لذا سیالیّت منافع حکومت‌‌های مرکزی به سیالیّت و پیچیدگی واکنش گاورودیان انجامید. آنان نتوانستند در برابر سیاست تمرکزگرایی حکومت‌های مرکزی، قدرت استوار و باثباتی ایجاد کنند و سرعت تحولات، آنان را به اتخاذ سیاست‌های آنی و فرصت‌طلبانه وامی‌‌داشت. بنابراین گرفتار تذبذب و سردرگمی شدند. بعلاوه رقابت‌های درون خاندانی و عملکرد خاندان رقیب نیز قدرت آنان را به افول کشانید.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10629_e0f87c85309594acd835b37c639b237c.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 Shahrokh Afshar’s dual Policy of confrontation and interaction in the face of Ahmad Shah Durrani’s military activities in Khorasan سیاست‌ دوگانه تقابل و تعامل شاهرخ افشار در مواجهه با فعالیت‌های نظامی احمد‌شاه درانی در خراسان 41 52 10529 10.30473/lhst.2023.63704.2742 FA هدی سید حسین‌زاده عضو هیئت علمی/ فرهنگستان زبان و ادب فارسی Journal Article 2022 05 01 During Shahrokh Afshar’s reign in Khorasan, Ahmad Shah Durrani marched to Khorasan three times. Meanwhile, Shahrokh, who was not able to face Ahmad Shah directly, tried to deal with this issue with a different policy. He prevented the capture of Mashhad by taking refuge in the city’s fortress for a while, but eventually he was obliged to negotiate and Ahmad Shad controlled Mashhad by appointing a delegate. In the present article, which has been written using descriptive and analytical method, Ahmad Shah’s motivation for invading Khorasan and the description of his conflicts in various regions, particularly in Mashhad and Shahrokh’s position and dual policies of confrontation and interaction in facing him have been investigated. The findings indicate that Ahmad Shah’s history of service in Nader’s army played a significant role in his knowledge of the elements of power and the structure of Afsharid reign and his military expedition to Khorasan, and despite his success, whenever the disgruntled Shahrokh had the opportunity, he disobeyed him and expressed his opposition. Meanwhile, the local rulers of Khorasan’s resistance against Ahmad Shah was also fruitful, so that he finally agreed to obey Shahrokh and returned to his own capital. However, these wars caused the destruction of various cities and great damage to the people of Khorasan, which could not be compensated for a long time. در دورة حکومت شاهرخ افشار در خراسان، احمد‌شاه درانی سه مرتبة به خراسان لشکر‌ کشید. شاهرخ که توان رویارویی مستقیم نظامی با احمد‌شاه را در خود نمی‌دید، تلاش کرد با سیاستی متفاوت با این مسئله برخورد کند. او با پناه گرفتن در قلعة شهر برای مدتی مانع تصرف مشهد شد، اما سرانجام ناچار تن به مذاکره داد و احمد‌شاه با تعیین نماینده، برای مدتی مشهد را تحت کنترل خود درآورد. در مقالة حاضر که با روش توصیفی و تحلیلی صورت گرفته، انگیزة احمد‌شاه برای تهاجم به‌ خراسان و شرح درگیری‌های او در نقاط مختلف، به‌ویژه در مشهد؛ موضع‌گیری و سیاست‌های دوگانة تقابلی و تعاملی شاهرخ در مواجهة با او مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش، حاکی از آن است که سابقة خدمت احمد‌شاه در سپاه نادر در شناخت او از ارکان قدرت و ساختار حکومت افشاریان و اقدام به لشکر‌کشی به خراسان نقش به‌سزایی داشت و با وجود موفقیت او، شاهرخ ناراضی هر زمان فرصت می‌یافت سر از اطاعت برمی‌تافت و مخالفت خود را نشان می‌داد. در این میان ایستادگی حاکمان محلی خراسان در مقابل احمد‌شاه نیز مثمر ثمر واقع شد تا جایی که او سرانجام به اطاعت ظاهری از شاهرخ رضایت داد و به پایتخت خود بازگشت. اما پیامد این جنگ‌ها ویرانی شهرهای مختلف و خسارات بسیار برای مردم خراسان بود که تا مدت‌های مدید قابل جبران نبود.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10529_46d29776f064893ac1e5f7fe75e2d6b4.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 The Political - Economic Situation of the Sasanid Āsōristān state with Madāʾen as capital and its connection to Arabs conquest (590-651 AD) وضعیت سیاسی اقتصادی ایالت آسورستان شاهنشاهی ساسانی با مرکزیت مدائن و ارتباط آن با فتح اعراب(651-590م.) 53 68 10527 10.30473/lhst.2023.62852.2721 FA کیخسرو خسروی نژاد دانشجوی دکتری تاریخ ایران قبل از اسلام، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. سهیلا ترابی فارسانی دانشیارگروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. اسماعیل سنگاری دانشیار گروه تاریخ، دکتری تاریخ، زبان‌ها و تمدن‌های دنیای باستان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2022 05 01 The constant selection of Tisphoon in Āsōristān state as capital by the Sasanid emperors showed the importance of this region in their governance system. The construction of new cities and the development of urban infrastructures, such as water structures, and promotion of agriculture by the Sasanids show that they paid special attention to the political-economic role of Āsōristān cities. Hence, it is important to investigate the political-economic situation of this region, particularly in the last half century of the Sasanid dynasty, which finally led to the fall of this dynasty. This research using library sources and descriptive analytical method, seeks to find an answer to this question: what effect did the political -economic situation of the Āsōristān state with Madā’en as capital have on the fall and conquest of it by Muslim Arabs? The findings show that different wars, the diseases such as plague, and floods destroyed vital parts of the Sassanid irrigation system and consequently decreased government revenues. Economic decline led to the downfall of imperial military force, too. On the other hand, the change in the demographic composition of the state due to the migration of ethnic groups or change of people’s religion had negative effects on the Iranians’ resistance. Many residents of the cities, especially the peasants, were forced to compromise and cooperate with the Arabs in order to improve their livelihoods or maintain their privileges. . انتخاب همیشگی تیسفون در ایالت آسورستان به عنوان پایتخت توسط شاهنشاهان ساسانی، نشان از اهمّیت این منطقه در نظام کشورداری آنها داشت. ساخت شهرهای جدید و توسعه‌ی زیرساخت‌های شهری، مانند سازه‌های آبی و گسترش کشاورزی توسط ساسانیان در این ایالت، گویای توجّه ویژه به نقش سیاسی اقتصادی شهرهای آسورستان است. بدین ترتیب بررسی وضعیت سیاسی اقتصادی این منطقه بویژه در نیم قرن پایانی سلطنت ساسانیان، که سرانجام به سقوط این سلسله انجامید، حایز اهمیت است. این پژوهش با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و روش توصیفی تحلیلی، به دنبال یافتن پاسخی برای این پرسش است که وضعیت سیاسی اقتصادی ایالت آسورستان با مرکزیت مدائن بر سقوط و فتح آنجا بدست اعراب مسلمان چه تأثیری داشته است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که در اثر جنگ‌های مختلف، بیماری‌هایی مثل طاعون و سیل، قسمت‌های حیاتی سیستم آبیاری ساسانیان ویران شد و در نتیجه‌ی کاهش درآمدهای دولت و همزمان با زوال اقتصادی، نیروی نظامی شاهنشاهی نیز رو به انحطاط گذاشت. از سوی دیگر، تغییر ترکیب جمعیتی ایالت با کوچاندن اقوام یا در اثر تغییر دین مردم، تأثیرات منفی در مقاومت ایرانیان داشت و بسیاری از اهالی شهرها و در رأس آنها دهقانان، برای بهبود وضع معیشت یا حفظ امتیازات خود، ناچار به مصالحه و همکاری با اعراب شدند.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10527_e600001cb27aa4b274305c0cec99b34a.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 The ups and downs of Sheikh Hajar Kangani's rule and his role in the developments of southern Iran (1756-1767) فراز و فرود حکمرانی شیخ حجر کنگانی و نقش وی در تحولات جنوب ایران (1169-1181ق) 69 82 10605 10.30473/lhst.2023.66098.2783 FA علی رسولی عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه خلیج‌فارس، بوشهر، ایران. Journal Article 2022 11 15 A B S T R A C T Local dynasties, especially in the periods of intercession, have been important influential factors in the historical developments of southern Iran and the Persian Gulf. The current research deals with one of the lesser known Sheikhs of the interval between the collapse of the Afshar government and the establishment of the Zand government, Sheikh Hajar Kangani, who gained local authority in Kangan port. The research focuses on: "Why did Kangan Port become a platform for the formation of local power by Sheikh Hajar? What ups and downs did his power go through and how did he face the foreign powers present in the Persian Gulf and Karim Khan Zand?" Studying the evidence confirms that Kangan port achieved relative superiority in commercial prosperity due to increased insecurity in other ports, its geographical and strategic location in the light of Sheikh Hajar's actions became important as one of the connection points between Shiraz and the Persian Gulf. So Sheikh Hajar became an important local power. But his tension with the British, refusing to participate in the war with Mir Mahna and resisting the tax demands of the Zand government led to the darkness of Sheikh Hajar's relations with it, Zand Corps’ military attack to Kangan and the end of his work. The method of this historical research is descriptive and analytical. Data Collection done mainly in a library style, and as the case, using oral history and surveying works. . خخاندان‌های محلی، به‌ویژه در دوره‌های فترت، از عوامل مهم تأثیرگذار در تحولات تاریخی جنوب ایران و خلیج فارس بوده‌اند. پژوهش حاضر به یکی از شیوخ کمتر شناخته ‌شده‌ی دوره‌ی فترت میان فروپاشی دولت افشار و تثبیت دولت زند به نام شیخ حَجَر کنگانی می‌پردازد که در بندر کنگان اقتداری محلی به دست آورد. پژوهش بر این پرسش‌ها متمرکز است: بندر کنگان بنا به چه دلایلی بستری برای شکل‌گیری قدرتی محلی توسط شیخ حجر شد؟ قدرت وی چه فراز و فرودی را طی‌کرد و چگونه با قدرت‌های خارجی حاضر در خلیج فارس و کریم‌خان زند مواجه شد؟ بررسی شواهد مؤید این است که بندر کنگان به واسطه‌ی افزایش ناامنی در سایر بنادر و موقعیت جغرافیایی و سوق‌الجیشی مهم خود در پرتو اقدامات شیخ حجر به برتری نسبی در رونق تجاری رسید و به عنوان یکی از نقاط اتصال شیراز با خلیج فارس واجد اهمیت شد. بر بستر این رونق اقتصادی شیخ حجر به یک قدرت محلی مهم تبدیل شد. اما تنش وی با انگلیسی‌ها، خودداری از مشارکت در جنگ با میرمهنا و مقاومت در برابر خواسته‌های مالیاتی دولت زند، به تیرگی مناسبات شیخ حجر با دولت زند و حمله‌ی نظامی سپاه زند به کنگان و پایان کار وی انجامید. روش این پژوهش تاریخی با رویکرد توصیفی تحلیلی است و گردآوری اطلاعات عمدتاً با شیوه‌ی کتابخانه‌ای و حسب مورد با استفاده از تاریخ شفاهی و پیمایش آثار انجام شده است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10605_5900fca604dd74e794fd6be9b6c5ee4b.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 An analysis of several endowments by Jani Khan Qashqai and his children تحلیلی بر چند وقف‌نامه‌ از جانی خان قشقایی و فرزندانش 83 96 10600 10.30473/lhst.2023.65183.2763 FA بابک زیلاب پور دانش‌آموختۀ رشتۀ تاریخ گرایش ایران اسلامی در مقطع دکتری از گروه تاریخ دانشگاه اصفهان، ایران. Journal Article 2022 08 22 Qashqai tribe is one of the big and ancient tribes of southern Iran. Fars province is the main center of their life, but since the life of the nomads is connected with nature, according to the season they migrate to reach Yailaq and Qeshlaq. During the reign of Fath_Ali_Shah, the Qashqai tribe became a powerful tribe in Fars province that Jani_Khan and his children were the head of it. document containing six endowments letter from Jani_Khan and his children has remained. But what historical information do the endowments letters provide in the field of Qashqai and documentary studies? This article is written with the aim of introducing and analyzing six endowment letters of Jani_Khan and his children with a descriptive analytical method. The results show that some endowment documents remained from the Shahilo family. The geographical scope of theses endowments is Fars province and during the governorship of Hossein_Ali_Mirza. The endowments letters indicate that Ismail_Khan Qashqai had another son named Reza_Khan in addition to his two sons named Jani_Khan and Haji_Hassan_Khan. In the endowment letters the shares of five people of the Shahilo_family from their properties in Shiraz and sections of Fars province have been determined. Jani_Khan and his sons named Muhammad_Ali_Khan and Morteza_Gholi_Khan have dedicated their estate. Endowments made with, different motivations, are specific and general specific. By searching for the names of Shaykh al-Islam, the wording of the registration, the place of the seal, and the names of the writers and the registrars we can understand that the endownment letters of Qashqai were organized and registered in a special way in the Islamic court of Shiraz. ایل قشقایی یکی از ایلات بزرگ و کهن جنوب ایران است. استان فارس مرکز اصلی زندگی آنها است ولی از آنجا که زندگی عشایر با طبیعت پیوند خورده است، با توجه به فصل سال برای رسیدن به ییلاق و قشلاق کوچ می‌کنند. در دوران سلطنت فتحعلی شاه این ایل در ایالت فارس به ایلی قدرتمند تبدیل شد و جانی خان و فرزندانش ریاست آن را بر عهده داشتند که از آنها یک سند، شامل شش ‌وقف‌نامه باقی مانده است. اما وقف‌نامه‌ها چه اطلاعات تاریخی در زمینۀ مطالعات قشقایی‌شناسی و سندشناسی ارائه می‌دهند؟ این مقاله با هدف معرفی و تحلیل شش وقف‌نامه از جانی خان قشقایی و فرزندانش با روش توصیفی- تحلیلی نوشته شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که برخی اسناد در قالب وقف‌نامه از خاندان شاهیلو باقی مانده‌اند. محدودۀ جغرافیایی وقف‌نامه‌ها ایالت فارس و در دورۀ والی‌گری حسینعلی میرزا فرمانفرما است. وقف‌نامه‌ها مشخص می‌کنند که اسماعیل خان قشقایی علاوه بر دو پسرش به نام‌های جانی خان و حاجی حسن خان پسر دیگری به نام رضا خان داشته است. در وقف‌نامه‌ها سهم پنج نفر از خاندان شاهیلو از املاکشان در شیراز و بلوکات ایالت فارس مشخص شده است. جانی خان و فرزندانش محمدعلی خان و مرتضی‌قلی خان رقباتشان را وقف کرده‌اند. موقوفه‌ها که با انگیزه‌های مختلفی انجام شده به صورت خاص و عام- خاص هستند. با جستجوی نام شیخ‌الاسلام‌ها و عبارت ثبت و محل‌های سجع‌های مهرها و نام محرران و ثَبات می‌توان فهمید که وقف‌نامه‌های قشقایی در محکمۀ اسلامیۀ شیراز و با روش خاصی تنظیم و ثبت شده‌اند.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10600_160c652a46b22211cc8c046e48ffafe7.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 Historical developments of Yahudiya in Isfahan: Passage from ancient times to Islamic era تحولات تاریخی یهودیه اصفهان: گذار از عصر باستان به دوره اسلامی 97 108 10596 10.30473/lhst.2023.63782.2744 FA لیلا غلامرضایی دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بین الملی امام خمینی، قزوین، ایران. امیرحسین حاتمی دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه بین المللی امام خمینی،قزوین، ایران Journal Article 2022 04 23 Since groups of Jewish immigrants or exiles resided in some Iranian historical cities before and after Islam, these cities or a part of them are called Yahoudiya. These Jews never integrated into host communities due to their strong internal ties, efforts to maintain independence, and segregation from other ethnic groups. They settled together in a separate - but close - part of the local population and formed the original core of Yahudiya. Among these, the most important and famous was the Yahudiya of Isfahan. They migrated to this region centuries before the arrival of Islam and founded Yahudiya alongside Jey (the core of later Isfahan). In the present article, a descriptive-analytical method has been used to analyze the historical developments of Yahudiya in Isfahan and its passage from ancient times to the Islamic era. The findings revealed that the Yahudiya of Isfahan, despite all the historical, political, social, and jurisprudential limitations, after the arrival of Islam in this region, not only did not lose its importance and credibility, but also reached the peak of its development and progress from the fourth century AH onwards.. «یهودیه» نامی است که به دلیل اسکان گروه‌‌هایی از یهودیان مهاجر یا تبعیدشده در برخی شهرهای تاریخی ایران، قبل و بعد از اسلام، به این شهرها یا قسمتی از آنها اطلاق شده است. این یهودیان به سبب پیوندهای ‌‌مستحکم درونی و تلاش‌‌ برای حفظ استقلال و جدایی از اقوام دیگر، هرگز در جوامع میزبان ادغام نشدند و به شکلی هم‌بسته در قسمتی جدا ـ اما نزدیک ـ از محل استقرار مردم بومی، اقامت گزیدند و به این ترتیب هسته‌ی اولیه‌ی یهودیه‌‌ها را شکل دادند. مهم‌‌ترین و نامدارترین ‌‌آنها، یهودیه‌ی اصفهان بود. آنها قرن‌‌ها پیش از ورود اسلام، به این منطقه مهاجرت کردند و در کنار هسته‌ی اصلی اصفهان بعدی که در آن زمان به جی موسوم بود، یهودیه را بنیان گذاردند. در مقاله‌ی ‌‌حاضر تلاش شده تا با روش توصیفی ـ تحلیلی تحولات تاریخی یهودیه‌ی اصفهان و گذار آن از عصر باستان به دوره‌ی اسلامی مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. بنا بر یافته‌‌های پژوهش، یهودیه‌ی اصفهان به‌رغم همه‌ی محدودیت‌‌های تاریخی، سیاسی، اجتماعی و فقهی، پس از ورود اسلام به این منطقه، نه تنها اهمیت و اعتبار خود را از دست نداد، بلکه از سده‌ی چهارم به بعد به اوج توسعه و ترقی رسید.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10596_eede7e7054af8ad1d586f699a291e54a.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 Investigating economic and social situation of Astrabad in Qajar era until 1324 A.H بررسی . اوضاع. اقتصادی و اجتماعی استرآباد در عصر قاجار تا سال 1324 109 122 10622 10.30473/lhst.2023.66221.2787 FA زهرا قنبری مله استادیار دانشگاه پیام نور.تهران ایران مریم عربیون کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی Journal Article 2022 11 27 Astrabad province with the center of Astrabad city, with a very ancient history, was one of the most important states in most periods of Iran's history. It has been statesmen’s focus due to its suitable geographical and strategic location and actual economic facilities such as having fertile lands and its proximity to the powerful government of Russia, central Asia region, Khorasan state and Mazandaran sea. Therefore, the authors of this article are trying to investigate the economic and social situation of this city in the Qajar era and also economic developments including export and import of goods, the strategic role of Astrabad in the region, social development, ethnic groups living in the region, population, localities and civilizational structures and the variable fluctuations resulting from the developments. The results indicate that Astrabad was able to enjoy social and economic growth and development in the Qajar era due to its proximity to Russia and as a bridge in the distribution of goods in the region.. ایالت استرآباد به مرکزیت شهر استرآباد با پیشینه‌ای بسیار کهن، در بیشتر دوره‌های تاریخ ایران، یکی از ایالت‌های مهم به شمار می‌رفت و همواره به دلیل موقعیت جغرافیایی و استراتژیک مناسب و داشتن امکانات بالفعل اقتصادی همچون دارا بودن زمین‌های حاصلخیز و مجاورت آن با دولت روسیه، منطقه‌ی آسیای میانه، ایالت خراسان و دریای مازندران، مورد توجه دولت‌مردان بوده است. از همین رو نگارندگان این مقاله در تلاش هستند ضمن بررسی اوضاع اقتصادی ایالت استرآباد به مرکزیت شهر استرآباد با پیشینه‌ای بسیار کهن، در بیشتر دوره‌های تاریخ ایران، یکی از ایالت‌های مهم به شمار می‌رفت و همواره به دلیل موقعیت جغرافیایی و استراتژیک مناسب و داشتن امکانات بالفعل اقتصادی همچون دارا بودن زمین‌های حاصلخیز و مجاورت آن با دولت روسیه، منطقه‌ی آسیای میانه، ایالت خراسان و دریای مازندران، مورد توجه دولت‌مردان بوده است. از همین رو نگارندگان این مقاله در تلاش هستند ضمن بررسی اوضاع اقتصادی و اجتماعی این شهر در عصر قاجار، تحولات اقتصادی اعم از صادرات و واردات کالاها، نقش استراتژیک استرآباد در منطقه، توسعه‌ی اجتماعی، اقوام ساکن در منطقه، جمعیت، محلات، سازه‌‌‌‌های تمدنی و نوسانات متغیر حاصل از تحولات را مورد بررسی قرار دهند. نتایج حاکی از آن است که استرآباد در عصر قاجار به دلیل نزدیکی به روسیه و نیز به عنوان پل ارتباطی در توزیع کالا در منطقه، توانسته است از رشد و توسعه‌ی اجتماعی و اقتصادی برخوردار گردد.و اجتماعی این شهر در عصر قاجار، تحولات اقتصادی اعم از صادرات و واردات کالاها، نقش استراتژیک استرآباد در منطقه، توسعه‌ی اجتماعی، اقوام ساکن در منطقه، جمعیت، محلات، سازه‌‌‌‌های تمدنی و نوسانات متغیر حاصل از تحولات را مورد بررسی قرار دهند. نتایج حاکی از آن است که استرآباد در عصر قاجار به دلیل نزدیکی به روسیه و نیز به عنوان پل ارتباطی در توزیع کالا در منطقه، توانسته است از رشد و توسعه‌ی اجتماعی و اقتصادی برخوردار گردد.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10622_284879cf912ea6678e146d24d826fd41.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 Garus rises and falls in the structure of Iran’s administrative divisions (Based on theory of power) برآمدن و بر افتادن «گروس» در ساختار تقسیمات کشوری ایران ( بر مبنای مدل قدرت) 123 136 10528 10.30473/lhst.2023.60383.2637 FA فاطمه فریدی مجید عضو هیات علمی بنیاد ایرانشناسی Journal Article 2021 08 12 Garus, which many people know by the name of Amir Nizam Garusi (the ruler of the Qajar period), according to the available sources, is an area of 1700 to 1800 square kilometers and one of the main components of the structure of the country divisions of western Iran from the beginning of the Safavid to the middle of the Pahlavi period. This region was sometimes under the rule of Kurdistan and in most times was governed by an independent ruler. The present article, based on official and unofficial documents in a historical-referential method, has sought the position of this region by emphasizing its name in the structure of Iran's administrative divisions.The results show that the official application of the name Garus to this region was common from before the Safavid period to the middle of the Pahlavi period and after that, although it remained in the cultural memory, it was identified with the name of Bijar in the geographical structure of Iran. The author tries to express the stages of presence, application and official removal of this geographical name among official and unofficial correspondences, approvals, documents and sources in the structure of Iran's country divisions. It seems that Garus tribe’s power in the Safavid period and after that Amir Nizam Garusi’s position in the Qajar period, in the application of Garus and the promotion of this region and the decline of the tribe’s power played a decisive role in changing its name. گروس که بسیاری آن را با نام امیرنظام گروسی (دولتمرد دوره قاجار) می‌شناسند، براساس منابع در دسترس، منطقه‌ای مشتمل بر 1700 تا 1800 کیلومترمربع و از اجزای اصلی ساختار تقسیمات کشوری غرب ایران از اوایل دورة صفوی تا اواسط دورة پهلوی بوده است. این منطقه گاه تحت حکومت کردستان و در بیشتر موارد با حاکم‌نشین مستقل اداره می‌شد. نوشتار حاضر با تکیه بر اسناد و مدارک رسمی و غیررسمی به روش تاریخی- استنادی، درصدد بیان موقعیت این منطقه با تاکید بر نام آن در ساختار تقسیمات کشوری ایران است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد اطلاق رسمی نام گروس به این منطقه، کمی پیش از دورة صفوی تا اواسط دورة پهلوی متداول بوده و پس از آن اگرچه در حافظة فرهنگی باقی مانده اما در پیکرة جغرافیایی ایران با نام بیجار شناسایی شده است. نویسنده در این مقاله درصدد بیان مقاطع حضور، اطلاق و حذف رسمی این نام جغرافیایی در میان مکاتبات، مصوبات، اسناد و منابع رسمی و غیررسمی در ساختار تقسیمات کشوری ایران است. به نظر می‌رسد قدرت گرفتن ایل گروس در دورة صفوی و پس از آن موقعیت امیرنظام گروسی در دورة قاجار، در اطلاق نام گروس و ارتقای این منطقه و افول قدرت ایل، در تغییر نام آن نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10528_61f039fc6514213a2c2432ee91303b89.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 The grounds of the expansion and the causes of the continuation of the First World War in Kurdistan(1914-1918) زمینه‌های گسترش و علل تداوم جنگ جهانی اول در کردستان (1914-1918م) 137 148 10623 10.30473/lhst.2023.65064.2760 FA کیهان مشیرپناهی دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، گروه تاریخ، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. سید محمد شیخ احمدی استادیار گروه تاریخ، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران عثمان یوسفی استادیار گروه تاریخ دانشگاه مذاهب اسلامی. سنندج، ایران. محمدقربان کیانی استادیار گروه تاریخ.واحد سنندج.دانشگاه آزاد اسلامی.سنندج.ایران Journal Article 2022 08 13 On the eve of the first world war, the western borders and the Kurdish regions of Iran during the Qajar era were through a critical period due to the displacement of local rulers. Also deep-rooted historical differences with the Ottomans, the presence of various tribes and political differences made the region faced with new events. While the Ottomans had officially entered the war, the buffering of Kurdistan between Iran and the Ottomans could not keep Kurdistan away from its consequences. The study tries to explain the causes of the expansion and continuation of the war in Kurdistan, using the descriptive-analytical method and relying on the historical sources of documents, local and national newspapers. The investigations showed that the political and religious differences in Kurdistan and the confrontation of nomads with each other, along with the strategic importance of this region for foreign forces were the essancial factors behind the spread of the war to Kurdistan. Also, political instability in Kurdistan, intensification of tribal conflicts, presence of disaffected Sheikhs, competition of hostile governments and finally false promises of independence led to the continuation of the war in the region. در آستانه‌ی جنگ جهانی اول مرزهای غربی و نواحی کردنشین ایران عصر قاجار یک دوره‌ی بحرانی را در نتیجه‌ی جابجایی‌های امرای محلی سپری کرد. همچنین اختلافات ریشه‌دار تاریخی با عثمانی، حضور عشایر مختلف و اختلافات سیاسی، منطقه را آبستن حوادث جدیدی ساخته بود. البته حائل شدن کردستان بین ایران و عثمانی در حالی که عثمانی رسماً به جنگ وارد شده بود نمی‌توانست کردستان را از تبعات جنگ دور نگه دارد. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا به روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع تاریخی و اسناد و جراید محلی و ملی به هدف تحقیق که تببین علل گسترش و تدوام جنگ جهانی اول در کردستان است، دست یابیم. بررسی‌های صورت گرفته نشان داد که مسائلی همچون اختلافات سیاسی و مذهبی در کردستان و تقابل عشایر با یکدیگر و نیز اهمیت استراتژیک این منطقه برای نیروهای خارجی از عوامل مهم زمینه‌ساز گسترش جنگ به کردستان بود. همچنین بی‌ثباتی سیاسی در کردستان، تشدید تقابل عشایر و وجود مشایخ ناراضی، رقابت دولت‌های متخاصم و در آخر وعده‌های دروغین استقلال، تداوم جنگ در منطقه را به دنبال داشت.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10623_d652bc24075dfbcd5bc655e59e180116.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 Reconstruction of Qajar’s financial-administrative system in Bandar Bushehr (1264-1305 A.H.) بازسازی نظام اداری - مالی حکومت قاجار در بندر‌ بوشهر (1264-1305 ه‍.ق) 149 166 10624 10.30473/lhst.2023.66411.2793 FA شیوا تقوایی زحمت کش دانشجوی دکترای تخصصی دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2022 12 15 Qajar dynasty was an inheritor of a kind of power dispersion in Iran. Therefore, the policies were adopted to restore supervision over administrative and financial institutions, which were executed with the support of credit allocation. In line with this goal, measures were taken to rebuild the administrative system in Bandar Bushehr from the beginning of Qajar period until the end of Mohammad Shah’s reign in 1264 AH. Then, with the beginning of Naseri period and Mirza Taqikhan Amirkabir’s chancellery, the reconstruction of the administrative system of Bandar Bushehr was pursued through the allocation of the budget for national and military purposes. By examining the “Instructions" and account clearing” offices of this period, the trend of budget allocation for the reconstruction of the administrative and financial system of ports can be traced from the beginning of Naseri period. By studying these contextual texts, Qajar’s administrative and financial policies for the development of its own administrative-financial system in Bandar Bushehr can be understood. The formation of "Bushehr and its suburbs and ports" province in 1305 A.H. was a turning point in this process. With the formation of this province, Bandar Bushehr became closer than ever to Qajar’s administrative-financial system. The question of this research is how the Qajar government’s policy was to place Bandar Bushehr in its administrative-financial system? This research has considered the budget allocated to the administrative and financial expenses of Bandar Bushehr as one of the effective components in the reconstruction of Qajar’s administrative-financial system in southern ports, using the kilometric method. The hypothesis of this research is that the formation of the administrative-financial unit of the “Bushehr and its suburbs” province as an independent unit from the Fars state was not a temporary matter, but rather a result of the process of budget allocation for southern ports in the Naseri period. حکومت قاجار وارث نوعی از پراکندگی قدرت در ایران بود. از این‌رو برای بازگرداندن نظارت بر نهادهای اداری- مالی، سیاست‌هایی اتخاذ کرد که به پشتوانه‌ی تخصیص اعتبار ، اجرایی می‌شد. در راستای این هدف، از ابتدای دوره‌ی قاجاریه تا پایان پادشاهی محمدشاه در سال 1264 ه.ق اقداماتی برای بازسازی نظام اداری در بندر بوشهر انجام شد و سپس با شروع دوره‌ی ناصری و صدارت میرزا تقی‌خان امیرکبیر، از طریق اختصاص بودجه به مصارف کشوری و لشگری، بازسازی نظام اداری بندر بوشهر پیگیری شد. با بررسی دفاتر «دستورالعمل» و «مفاصاحساب» این دوره، می‌توان سیر تخصیص بودجه برای بازسازی نظام اداری و مالی بنادر را از ابتدای دوره‌ی ناصری پیگیری نمود. مطالعه‌ی این متون سیاقی، سیر سیاست‌های اداری- مالی حکومت قاجار برای توسعه‌ی نظام اداری- مالی خود در بندر بوشهر را نشان می‌دهد. شکل‌گیری ولایت «بوشهر و مضافات و بنادر» در سال 1305 ه.ق نقطه عطفی در این فرآیند بود. با تشکیل این ولایت، بندر بوشهر بیش از پیش به نظام اداری- مالی حکومت قاجار نزدیک شد. پرسش این پژوهش این است که سیاست‌گذاری حکومت قاجار برای جای دادن بندر بوشهر در نظام اداری – مالی خود چگونه بود؟ این پژوهش با استفاده از روش کیلومتریک، بودجه‌ی اختصاص داده‌شده به مصارف اداری - مالی بندر بوشهر را به عنوان یکی از مؤلفه‌های مؤثر بر بازسازی نظام اداری- مالی حکومت قاجار در بنادر جنوبی در نظر گرفته است. فرضیه این پژوهش آن است که تشکیل واحد اداری- مالی ولایت «بوشهر و مضافات و بنادر» به عنوان واحدی مستقل از ایالت فارس، امری دفعی نبوده، بلکه برآیندی از روند برنامه‌ی تخصیص بودجه برای بنادر جنوبی در دور‌ی ناصری است.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10624_c428941207cda25c5d2a6a630d044e26.pdf

دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 11 شماره دوم، پیاپی22، بهار و تابستان 1402 2023 12 22 A comparative comparison of the dual actions of Timur and Shahrokh in Khorasan مقایسه تطبیقی اقدامات دوگانه تیمور و شاهرخ در خراسان 167 178 10601 10.30473/lhst.2023.64899.2758 FA تکتم یارمحمدی استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. جمشید نوروزی دانشیار گروه تاریخ،دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. Journal Article 2022 07 26 Great Khorasan, as one of the important regions of the Islamic world and Iran, experienced two different periods during the period of Timur Gourkani and his son Shahrukh. Timur relying on Alus Joghtaei’s support of the military commanders made extensive conquests in West Asia. Following these conquests, the cities of Khorasan, like most of the conquered places, faced with murder, looting and destruction. After Timur’s death and Shahrukh’s accession, prosperity returned to Khorasan and these areas came out from under the pressure of the Timurid period. This research aims to analyze Timur and Shahrokha’s actions in Khorasan with descriptive analytical method and using library sources. The findings indicate that Timur, considering his own interests and attachment to his capital, Samarkand, tried to use the economic resources and human and cultural capacities of the conquered regions, especially Khorasan, for the prosperity of Mavara- al- Nahr. Timur's discriminating view of Khorasan caused chaos in this province and repeated the calamities that the Mongols brought upon this region. On the other hand, Shahrukh made a significant effort to develop Khorasan due to his attachment to it, reliance on Iranian bureaucrats, and adherence to Islamic laws.. خراسان بزرگ به عنوان یکی از مناطق مهم دنیای اسلام و ایران در دوره‌ی تیمور گورکانی و فرزندش شاهرخ، دو دوره‌ی متفاوت را تجربه کرد. تیمور با تکیه بر حمایت امرای نظامی الوس جغتایی، دست به فتوحات گستردهای در غرب آسیا زد. در پی این فتوحات شهرهای خراسان نیز مانند بیشتر نقاط مفتوحه، شاهد قتل و غارت و ویرانی بود. بعد از مرگ تیمور و روی کار آمدن شاهرخ، رونق و آبادانی تا حد زیادی به خراسان بازگشت و این مناطق از زیر فشار دوره‌ی تیموری بیرون آمد. این پژوهش با روش توصیفی، تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای قصد دارد عملکرد تیمور و شاهرخ در خراسان را مورد بررسی قرار دهد. یافتههای پژوهش حاکی از این است که تیمور با توجه به منافع خود و تعلق خاطری که به آبادی پایتختش- سمرقند- داشت، تلاش نمود منابع اقتصادی و ظرفیتهای انسانی و فرهنگی مناطق مفتوحه به ویژه خراسان را صرف رونق و شکوفایی ماوراءالنهر نماید. نگاه تبعیضآمیز تیمور به خراسان، باعث ایجاد نابسامانی در این ولایت و تکرار بلایی شد که پیش‌تر مغولان بر سر خراسان آوردند. در مقابل، شاهرخ به عللی چون دلبستگی به خراسان، تکیه بر دیوانسالاران ایرانی و تعلق خاطر به قوانین اسلامی، تلاش قابل توجهی برای آبادانی خراسان به کار گرفت.

https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_10601_f0ec0211f74924893dbb108965f3a759.pdf