دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران 2345-2390 13 شماره دوم، پیاپی 26، بهار و تابستان1404 2026 03 21 Re-identification of the historical district boundaries of Shiraz and its changes based on shrines and cemeteries بازشناسی محدوده بافت تاریخی شیراز و تغییرات آن بر اساس مزارات و گورستان‌ها 75 88 12854 10.30473/lhst.2026.75292.3005 FA منا قربانی کارشناس ارشد ایران‌شناسی، بخش تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، ایران. سلیمان حیدری دانشیار بخش تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، ایران. Journal Article 2025 07 27 The historical cities of Iran are a collection of urban spaces and structures that were delimited by gates, and often a wall and a moat. The gates and ramparts could shift over time with the expansion or contraction of the city's perimeter, resulting in variable city sizes. Graves and cemeteries have always held a high status among the people of this country, and as a permanent, well-known, and highly important element in the urban space, they contributed to the city's legibility. For this reason, their use in naming gates, referencing graves based on their adjacent gates in historical texts, and other documents such as inscriptions carved on the tombs, along with the integration and correlation of this information with other existing historical knowledge, helps identify the historical district's boundaries across different periods. The goal of this research—which employs a library study, field visits, and descriptive-analytical method—is to re-identify the boundaries of the historical district of Shiraz during various historical periods based on the location of mausoleums and cemeteries and their alignment with historical data. This is because some of these graves remain, and based on them, one can reach a better understanding of the location of the gates, historical cemeteries, and ultimately the boundary of Shiraz's historical district. Understanding this boundary of the city, in turn, leads to a better recognition and understanding of its other elements in different historical periods. The research findings indicate that the historical district of Shiraz has undergone few changes in its northeastern sector during a period of history and southeastern sector, while remaining almost constant in other areas throughout history. شهرهای تاریخی ایران، مجموعه‌ای از فضاها و ابنیه شهری هستند که اطراف آن‌ها با دروازه‌ها و اغلب حصار و خندقی محدود می‌شد. دروازه‌ها و باروها با گسترش شهرها و یا محدود کردن پیرامون آن‌ها می‌توانستند در طول زمان جابجا شوند و وسعت شهرها متغیر بود. قبور و قبرستان‌ها همواره در نزد مردم این کشور، جایگاه والایی داشته‌اند و به عنوان عنصری ثابت، شناخته شده و نیز بسیار با اهمیت در فضای شهری، موجب خوانایی شهری می‌شدند، به همین خاطر به‌کارگیری آن‌ها در نام‌گذاری دروازه‌ها، نشانی دادن قبور بر مبنای دروازه‌های مجاور آن‌ها در متون تاریخی و اسناد دیگری چون کتیبه حک‌ شده بر قبور و تلفیق و انطباق این اطلاعات با دیگر دانسته‌های تاریخی موجود، موجب شناسایی محدوده بافت تاریخی در دوره‌های مختلف می‌شود. بازشناسی محدوده بافت تاریخی شیراز در دوره‌های مختلف تاریخی، براساس موقعیت مزارات و گورستان‌ها و تطبیق آن با داده‌های تاریخی، هدفی است که این پژوهش به روش توصیف تاریخی همراه با تحلیل و گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه‌ای و میدانی به دنبال دست‌یابی به آن است، چراکه برخی از این قبور باقی‌ مانده‌اند و براساس آن‌ها می‌توان به درک بهتری از موقعیت دروازه‌ها، گورستان‌های تاریخی و در نهایت محدوده بافت تاریخی شیراز رسید. شناخت این محدوده از شهر، خود موجب شناخت و درک بهتر دیگر عناصر آن نیز در دوره‌های مختلف تاریخی می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بافت تاریخی شیراز در بخش شمال شرقی در برهه‌ای از تاریخ و در جنوب شرقی خود، دگرگونی‌های اندکی داشته و در سایر نقاط تقریباً در طول تاریخ، ثابت بوده‌ است. https://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_12854_a486de9e0d8f781955203fe6e88e6446.pdf