مناصب و مشاغل آستان قدس رضوی و پراکندگی آنها در محله های شهر مشهد در دورة ناصرالدین شاه

نوع مقاله: pajoheshi

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور

2 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور

10.30473/lhst.2020.36630.1985

چکیده

ساختار و تشکیلات اداری آستان قدس در دوره قاجار و به خصوص در روزگار حاکمیت ناصرالدین شاه همانند تشکیلات دوره صفویه و طبق دستورالعمل‌ طومار علیشاهی در دوره افشاریه بود. این پژوهش در پی بررسی و شناخت پراکندگی مناصب و مشاغل آستان قدس در هر یک از محله‌های شش‌گانه شهر مشهد با تکیه بر نسخه خطی «کتابچه تعداد نفوس ارض اقدس و شهر مشهد مقدس» است. نسخه خطی مذکور در دوره پادشاهی ناصرالدین‌شاه و به دستور محمد تقی میرزا‌ رکن‌الدوله، حکمران ایالت خراسان و سیستان، به رشته تحریر درآمده است. این نسخه، نمونه‌ای جالب از اطلاعات و آمار نفوس و مشاغل شهر مشهد در زمان ناصرالدین‌شاه است و پراکندگی مناصب و مشاغل آستان قدس در محله‌های مختلف شهر مشهد را نشان می‌دهد. روش تحقیق در این پژوهش، روش تحلیل داده های موجود است که این داده ها با استفاده از نرم افزار Spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاکی از رابطه معنادار پراکندگی مناصب و مشاغل آستان قدس در محله‌های شش‌گانه شهر مشهد است. این پژوهش نشان می‌دهد که تعداد مناصب و مشاغل بالای هرم تشکیلات آستان قدس به نسبت جمعیت در محله بالا خیابان و سراب به دلیل اعیان نشینی، زیاد تر است و در محله پایین خیابان که فقیر نشین تر بود، بسیار اندک‌تر است.

کلیدواژه‌ها